Beden eğitimi dersinde mutluluk ile sosyal dışlanma arasındaki ilişkide umut ve okul doyumunun aracı rolü

Amaç: Araştırma, beden eğitimi dersinde öğrencilerin yaşadığı mutluluk ile sosyal dışlanma arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide umut ve okul doyumunun aracı rolünü incelemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve metot: Çalışma, Malatya ilindeki ortaokullarda öğrenim gören 987 öğrenciyle ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak Beden Eğitimi Dersi Mutluluk Düzeyi, Sosyal Dışlanma, Çocuklarda Umut ve Okul Doyumu ölçekleri kullanılmıştır. Verilerin analizinde, değişkenler arasındaki ilişkileri ortaya koymak amacıyla korelasyon analizi gerçekleştirilmiştir. Bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla regresyon analizleri uygulanmış, bunun yanı sıra beden eğitimi dersinde mutluluk düzeyinin sosyal dışlanma üzerindeki etkisinde çocuklarda umut ve okul doyumunun aracı rolünü test etmek amacıyla Hayes tarafından geliştirilen PROCESS Macrosu aracılığıyla test edilmiştir. Aracı değişkenlerin etkileri, 5.000 önyükleme yöntemiyle sınanmış ve güven aralıklarının sıfır değerini içermemesi anlamlılık ölçütü olarak belirlenmiştir. Bulgular: Araştırmadan elde edilen bulgular, öğrencilerin beden eğitimi derslerindeki mutluluk düzeyleri ile okul doyumları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, mutluluğun erkek öğrenciler, okul doyumunun ise kadın öğrenciler lehine olduğunu göstermiştir. Analiz sonuçlarına göre mutluluk ve umut düzeyleri arasında pozitif bir korelasyon saptanmıştır. Modelde mutluluk düzeyinin sosyal dışlanma üzerindeki doğrudan etkisi negatif ve anlamlı bulunmuştur. Okul doyumu ile sosyal dışlanma arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki görülmüştür. Analizleri sonucunda, mutluluk düzeyinin umut aracılığıyla sosyal dışlanma üzerinde negatif ve anlamlı bir dolaylı etkisi olduğunu göstermiştir. Sonuç: Sonuç olarak bu çalışma, ortaokul öğrencilerinde beden eğitimi dersinde algılanan mutluluğun sosyal dışlanma algısını hem doğrudan hem de umut düzeyi aracılığıyla negatif yönde yordadığını; okul doyumunun ise bu ilişkide aracı rol üstlenmediğini göstermiştir. Bulgular, mutluluğun dışlanma algısını azaltıcı etkisinin önemli bir bölümünün umut üzerinden işlediğine işaret etmekte ve okul temelli önleme çalışmalarında umudu güçlendirici uygulamaların öncelikli hedef olabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Beden Eğitimi, Umut, Okul Doyumu, Sosyal Dışlanma, Mutluluk