Bedensel okuryazarlık yeteneklerinin ortaokul öğrencileri üzerindeki etkisinin incelenmesi

Bu çalışma, bedensel okuryazarlık becerilerinin ortaokul öğrencileri üzerindeki etkilerini cinsiyet ve sınıf düzeyine göre incelemek amacıyla Batman'daki Fatih Ortaokulu'nda, 200 öğrencinin (95 kız, 105 erkek) katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 11,74 olup; 5. sınıftan 49, 6. sınıftan 48, 7. sınıftan 51 ve 8. sınıftan 52 öğrenci çalışmada yer almıştır. Veriler, Kanada'da geliştirilen ve Hakan Taş tarafından Türkçeye uyarlanan "Gençler için Bedensel Okuryazarlık Değerlendirmesi" (PLAY) ölçüm aracı kullanılarak toplanmıştır. Bu ölçüm aracı, bedensel okuryazarlığın fiziksel beceri düzeyini ölçen PLAYfun ve psikolojik alanı değerlendiren PLAYself bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışmanın bulgularına göre, öğrencilerin en aktif olduğu dönem yaz mevsimi olarak belirlenmiş; açık alan ve oyun alanlarında daha fazla fiziksel aktivite gerçekleştirdikleri, spor salonu ve su ortamlarını orta düzeyde tercih ettikleri, buz ve karda yapılan aktivitelere ise çok düşük düzeyde katılım gösterdikleri saptanmıştır. Cinsiyetler arasındaki karşılaştırmada, psikolojik alan puanlarının benzer düzeyde olduğu (kızlar: 2,89; erkekler: 2,85), buna karşılık fiziksel beceri düzeyinde erkek öğrencilerin (2,68) kız öğrencilere (2,44) kıyasla daha yüksek puan aldığı bulunmuştur. Özellikle koşu, yer değiştirme, nesne kontrolü ve denge becerileri gibi temel motor becerilerde erkek öğrencilerin daha yüksek performans sergilediği belirlenmiştir. Sınıf düzeyine göre yapılan değerlendirmede ise eğitim kademesi arttıkça fiziksel beceri düzeyinin yükseldiği, 8. sınıf öğrencilerinin diğer sınıf seviyelerine göre daha yüksek puanlar elde ettiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, ortaokul öğrencilerinin psikolojik alan puanlarının genel olarak yüksek ve cinsiyetler arasında benzer olduğu; fiziksel beceri düzeylerinin ise erkeklerde daha yüksek olduğu ve sınıf düzeyi arttıkça gelişim gösterdiği belirlenmiştir. Bu doğrultuda, özellikle kız öğrencilerin fiziksel beceri düzeylerini geliştirmeye yönelik destekleyici eğitim programlarının oluşturulması ve her sınıf düzeyinde bedensel okuryazarlığın sürdürülebilir şekilde teşvik edilmesi önerilmektedir.