Beş faktör kişilik özellikleri açısından tüketici sinizmi ve tüketici boykot davranışının incelenmesi

Tüketici sinizmi, tüketicilerin işletmelerin fırsatçı olduğu düşüncesiyle geliştirdikleri şüphe, güvensizlik ve memnuniyetsizlik gibi olumsuz duygular olarak tanımlanmaktadır. Tüketici boykotu, bir grubun birtakım amaçları doğrultusunda belirli bir ürün veya hizmeti satın alınmasına engel olmak amacıyla diğer tüketicileri uyarma girişimi olarak açıklanmaktadır. Kişilik, bireyde doğuştan var olan ve yaşantı sonucu kazanılan, onu diğer insanlardan ayıran özellikler olarak tanımlanmaktadır. Son yıllarda öne çıkan beş faktör kişilik özellikleri bir kişilik teorisidir ve tüketicilerin, tüketim eğilimlerinde önemli bir unsur oluşturmaktadır. Bu çalışmada, beş faktör kişilik özellikleri açısından tüketici sinizmi ve tüketici boykot davranışının incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye' de yaşayan 18 yaş ve üzeri insanları kapsamaktadır. Araştırma online anket yöntemi kullanılarak toplam 703 tüketiciyle gerçekleşmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin analizinde Amos 22.0 ve SPSS 25.0 paket istatistik programlarından yararlanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin normallik dağılımına bakılmıştır. Ölçeklerin basıklık ve çarpıklık değerleri -1,5 ve + 1.5 değerleri arasında olduğu dağılımın normal olduğu görülmüştür. Ölçeklerin güvenirlik katsayılarının hesaplanmasında Cronbach Alpha katsayılarına bakılmıştır. Tüketici sinizmi (α =0.858) iyi derecede, Tüketici boykot davranışları (α =0.928) çok iyi derecede, beş faktör kişilik özellikleri (α =0.735) iyi derecede güvenilir olarak hesaplanmıştır. Araştırmada tüketicilerin sinizm düzeylerinin 3,74, tüketici boykot davranışı düzeylerinin 4,18 ve beş faktör kişilik özellikleri boyutları düzeylerinin dışadönüklük 3,56, uyumluluk 3,71, sorumluluk 3,52, nevrotiklik 2,73 ve açıklık 3,67 olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada uygulanan güvenilirlik ve doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda araştırma değişkenlerinin iyi ve çok iyi derecede güvenilirliğe sahip olduğu ve uyum iyiliği değerlerinin de tüketici sinizmi ve tüketici boykot davranışları ölçeğinin iyi uyum sınırları içerisinde, beş faktör kişilik özellikleri ölçeğinin düşük uyum sınırlarında çıktığı görülmüştür. Yapılan analiz sonuçlarına göre beş faktör kişilik özellikleri ölçeğinin nevrotiklik boyutu hariç diğer boyutların tüketici boykot davranışı üzerinde pozitif yönde etkilediği; tüketici sinizmi üzerindeki etkisinde ise tüm boyutların pozitif yönde olduğu belirlenmiştir. Tüketici sinizminin de tüketici boykot davranışını üzerindeki etkisinin pozitif olduğu tespit edilmiştir.