Bir engelli istihdam yöntemi olarak engelli girişimciliği (Nitel bir çalışma)

21.yy'da dünyada yaşanan gelişmeler küresel rekabeti artırırken meydana gelen ekonomik krizler üretim alanlarını daraltmaktadır. Üretimin sanayi sektöründen hizmetler sektörüne kayması, esnek çalışmanın yaygınlaşması, bilişim teknolojilerine ilginin artması vb. gelişmeler istihdam imkanlarının artık girişimcilikten doğan fırsatlarda aranmasına neden olmaktadır. Özellikle dezavantajlı grupların istihdamında girişimcilik daha geçerli olmaktadır. Engelliler dünyada istihdam sorunu yaşayan gruplardandır. Mevcut yöntemler yetersiz kalırken; artan işsizlik nedeniyle engelliler yoksullaşmakta ve toplumdan dışlanmaktadır. Oysa işsizlik ve oluşturduğu sorunlarının çözümü için engellilerde girişimcilik bir kariyer tercihi olabilir. Girişimciliğin engel durumuyla çalışma hayatı arasında daha iyi denge kurduğu, engellilere esnek çalışma saatleri, aile ile çalışabilme gibi kolaylıklar sağladığı görülmektedir. Bu doğrultuda son yıllarda dünyada engellilerde girişimciliği destekleyen istihdam politikaları geliştirilmektedir. Türkiye'de ise İŞKUR ve KOSGEB bu konuda çeşitli faaliyetler gerçekleştirmektedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de engelli istihdamı sorununa alternatif bir çözüm olarak girişimcilik yöntemini incelemektir. Çalışmada çeşitli desteklerden yararlanarak işini kurmuş 20 engelli girişimciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Engellilerin girişimcilik algıları, engelleriyle girişimciliği bağdaştırma şekilleri, girişimciliğin kolaylık ve zorlukları ile verilen destekler incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması yoluyla toplanan veriler MAXQDA 2020 programıyla analiz edilmiştir. Edinilen bulgulara göre, Türkiye'de engelli istihdam yöntemleri içinde girişimciliğe verilen önem artırılmalıdır. Engelli katılımcılar girişimciliği istihdam tercihi olarak görmekte ancak sermaye bulma, bankaların tutumları, refah tuzağı vb. zorluklar yaşamaktadır. Bu zorlukların aşılması çeşitli desteklerle mümkündür. Finansal destek önemlidir, ancak beşerî ve sosyal destek olmadan geçici çözüm sağlayacaktır. Dolayısıyla engellilerde temel eğitimden başlayan planlı girişimcilik eğitimleri gerekmektedir. Daha da önemlisi engelli girişimciliğine yönelik İŞKUR, KOSGEB vb. kurumların bireysel destekleri yerine tüm paydaşlar tarafından ulusal ölçekte çalışmalar yapılmalıdır.