Bir iktisat politikası aracı olarak mali kural: Türkiye ve diğer seçilmiş OECD ülkeleri örneği

Mali değişkenler üzerine sayısal sınırlamalar koyan mali kurallar, iktisat literatüründe önemli bir yer tutmaktadır. Ekonomik krizler ve izlenen yanlış maliye politikaları birçok ülkede bütçe açıklarına ve bunun sonucu olarak da kamu borç stoklarında artışa neden olmuştur. Özellikle bütçe açığı ve kamu borç stokları arasındaki karşılıklı nedensellik, bütçe açığı ve kamu borç stoklarının birbirlerini besleyen bir süreç içerisinde büyümesine neden olmuştur. Bu sorunu çözmek için birçok ülke mali kural uygulama yoluna gitmiştir. Literatürde mali kurallar dört grupta toplanmaktadır: Bütçe dengesi kuralları, borç kuralları, harcama kuralları ve gelir kuralları. Bu çalışmanın amacı, her bir mali kural değişkeninin, seçilen makroekonomik performans değişkeni üzerindeki etkisini test ederek, mali kural alanında OECD ülkelerinde ve Türkiye?de kural uygulamaları ile ulaşılan sonuçları ortaya koymaktır. Bu çerçevede her bir mali kural kategorisine ilişkin bir temel mali kural değişkeni ve makroekonomik performans göstergesi olarak belirlenen 4 temel değişken seçilmiştir. Makroekonomik performans göstergeleri olarak reel gayri safi yurtiçi hasıla büyüme oranı, enflasyon oranı, işsizlik oranı ve cari işlemler açığı seçilmiştir. Çalışmada ekonometrik yöntem olarak panel veri regresyon modeli kullanılmıştır. Çalışma 1994-2010 dönemini kapsamaktadır. Çalışmanın temel bulgularından birisi her ülkenin kendi öznel ekonomi-politik koşullarına göre farklı bir mali kural uyguladığıdır. Bununla birlikte mali kuralların bütçe açıklarının azaltılmasına, kamu borç stoklarının kontrol edilmesine, kamu harcamalarının daha verimli kullanımına ve kamu gelirlerinin daha etkin dağılımına katkı sağladığı ileri sürülebilir. Anahtar Kelimeler: İktisat politikası, maliye politikası, mali kural, OECD ülkeleri, Türkiye