Bir üniversite hastanesinde 2020-2024 yılları arasında takip edilen malign melanom hastalarının retrospektif değerlendirilmesi

Melanom belirgin klinik-patolojik heterojenlik gösterir; merkez bazlı veriler evreleme, tedavi ve izlem kararlarını iyileştirir. Bu çalışmanın amacı, bir üniversite hastanesinde izlenen melanom olgularının demografik ve klinik-patolojik özellikleri ile sağkalımını ortaya koymak ve gerçek yaşam sonuçlarını literatürle karşılaştırmaktır. Tek merkezli, retrospektif kohorta 01.01.2020–31.12.2024 arasında kaydı erişilebilir tüm hastalar dâhil edildi. Non-kutanöz melanomlar (oküler, mukozal, primeri bilinmeyen) tanımlayıcı olarak ayrı sunuldu; birincil analizler kutanöz melanom üzerinde yapıldı. Sağkalım Kaplan–Meier ile hesaplandı, log-rank ile karşılaştırıldı; belirleyiciler Cox regresyonla incelendi. Breslow kalınlığının mortaliteyi ayırt ediciliği ROC analiziyle değerlendirildi. Etik onay: 06.03.2025, TBAEK-231. Toplam 180 olgu değerlendirildi. Tanıda evre dağılımı (kutanöz olgularda): Evre I %22,3 (n=35), Evre II %35,0 (n=55), Evre III %26,1 (n=41), Evre IV %16,6 (n=26). Ortalama Breslow 4,06±3,01 mm; ortalama takip 44,54±31,45 aydı. Tanı anında uzak organ tutulumu sırasıyla akciğer %6,4, karaciğer %5,7, beyin %7,6, kemik %2,5, deri %3,8 ve genitoüriner %0,6; 10 hastada çoklu organ metastazı vardı. Lenf nodu negatiflik oranı %60,5 (N0) olup nodal metastaz toplamda %39,5'tir (N1–N3). Genel 1-/5-yıllık sağkalım %90,0/%56,7; evreye göre Evre I'de %100/%100, Evre IV'te %56,5/%11,1 bulundu. Ülserasyon (log-rank χ²=16,03; p<0,001) ve lenf nodu metastazı (χ²=46,07; p<0,001) sağkalımı olumsuz etkiledi. Alt tipler arasında sağkalım farklıydı (χ²=18,27; p=0,001): en uzun yüzeyel yayılan, en kısa nodüler melanomda. Test edilenlerde BRAF pozitifliği %43,2 idi. Breslow kalınlığı mortalite için iyi ayırt edicilik gösterdi (EAA 0,769); en uygun kesme değeri 3,8 mm (Youden). Bu gerçek yaşam kohortunda kutanöz melanomların yaklaşık üçte biri Evre II'de, %40'ında tanıda nodal tutulum saptandı. Sağkalımı başlıca evre, nodal durum, ülserasyon ve histolojik alt tip belirledi; yaş arttıkça mortalite yükseldi ve çok değişkenli analizde evre bağımsız öngördürücü olarak kaldı. Bulgular, erken tanı ve kılavuzlara uyumlu tedavinin önemini vurgulamaktadır