Bir üniversite hastanesinde yatarak tedavi gören yaşlı hastaların sağlık okuryazarlık düzeylerinin hasta bakım ve rehabilitasyon algılarına etkisinin değerlendirilmesi

Bu araştırma, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Servisinde yatarak tedavi gören yaşlı hastaların sağlık okuryazarlık düzeylerinin hasta bakım ve rehabilitasyon algılarına etkisini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Servisinde yatarak tedavi gören 242 yaşlı hasta oluşturmaktadır. Araştırma verileri, Tanıtıcı Bilgi Formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (Tsoy-32) ve Hasta Bakım ve Rehabilitasyon Algısı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin değerlendirilmesinde SPSS 20 paket programı kullanılmıştır. Normallik, güvenilirlik, geçerlilik testleri ile faktör analizi yapılmış ve veriler analizlere uygun hale getirilmiştir. Sağlık okuryazarlığı ile Hasta Bakım ve Rehabilitasyon verilerinin açıklayıcılarını bulmak için çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmaya katılan yaşlı bireylerin, %46.7'si (n=113) 65-74 yaş aralığında, %51.7'si (n=125) kadın, %32.2'si (n=78) okuma-yazma bilmemekte, %51.2'sinin (n=124) geliri giderine eşit, %21.1'i (n=51) eşi ve çocukları ile yaşamakta, %30.6'sı (n=74) dul ve %46.3'ü (n=112) kent merkezinde yaşamaktadır. Araştırmaya katılan yaşlı bireylerin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması 31.17±4.12 olup, yaşlı bireylerin sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı düzeyinde olduğu saptanmıştır. Araştırmaya katılan yaşlı bireylerin Hasta Bakım ve Rehabilitasyon Algısı Ölçeği toplam puan ortalaması 53.34±9.01 olarak saptanmıştır. Regresyon analizi sonuçlarında "yaş, birlikte yaşadığı kişi, eğitim durumu, okuma yazmada yardım alma ve ilk başvurulan sağlık kuruluşu" sağlık okuryazarlığının, "sağlık okuryazarlık düzeyi, birlikte yaşadığı kişi ve okuma yazmada yardım alma" hasta bakım ve rehabilitasyonun anlamlı belirleyicileri olarak tespit edilmiştir (p<0.05). Sağlık okuryazarlık düzeyi ile hasta bakım ve rehabilitasyon algısı arasında anlamlı, pozitif ve direkt yönlü yüksek düzeyde ilişki bulunmaktadır (p: 0.000; r: 0.744). Anahtar Kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Yaşlılık, Hasta Bakım, Rehabilitasyon, Halk Sağlığı