Bir yaz bilim kampının çocukların bilimsel araştırma hakkındaki görüşlerine etkisi

Bu çalışmanın amacı, doğada araştırmalar yaparak çocuklara bilimsel araştırma yapmayı ve bilimsel araştırmanın değişik özelliklerini öğretmektir. Bilimsel araştırmaların özellikleri Schwartz, Lederman ve Lederman, (2008) tarafından a) araştırmaları soruların yönlendirmesi, b) bilimsel araştırmaların birden fazla yöntemle yapılabilmesi, c) bilimsel araştırmaların birçok amacının olması, d) bilimsel araştırmalarda bilginin gerekçelendirilmesi (justification), e) verideki anormalliklerin ele alınması, f) veri ve kanıtın kaynakları, fonksiyonları farklılıklarının anlaşılması, g) bilimin bilimsel bir topluluğun uygulamaları olduğu şeklinde ifade edilmiştir.Uygulamanın yapıldığı ve araştırma verilerinin toplandığı yaz bilim kampı 30 Temmuz-6 Ağustos 2011 tarihinde Bolu'da yapılmıştır ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurulu (TÜBİTAK) tarafından desteklenmiştir. Katılımcılar ilköğretim 6. ve 7. sınıfı bitirmiş 23 öğrencidir. Çocuklar dörder kişilik gruplar halinde ve bilim danışmanlarının rehberliğinde kamp çevresindeki toprak, su, bitkiler ve hayvanlar üzerinde dört yönlendirilmiş araştırma gerçekleştirmiştir. Gruplar bilim danışmanı rehberliğinde araştırma sorularını belirleyerek araştırmalarını yapacakları alana gitmişlerdir. Çocuklar verilerini ilk elden kendileri toplamışlar ve daha sonra analizlerini grupça yaparak, yorumlamışlar ve başlangıçta sordukları araştırma sorularını yanıtlamışlardır. Araştırma seanslarının sonunda ise her grup araştırmasını sunmuştur. Bir bilim danışmanı grupların araştırmalarını özetlerken öğrencilerin araştırmalarında öne çıkan bilimsel araştırma özelliklerini netleştirerek açıkça (explicit) ifade etmiştir.Çocukların bilimsel araştırma hakkındaki görüşleri Schwartz ve dig., (2008) tarafından geliştirilen ve beş açık-uçlu sorudan oluşan anketle [Views of Scientific Inquiry-Secondary (VOSI-S)] araştırılmıştır.Anket kampın başında ön test, kampın sonunda son test ve kamptan iki ay sonra kalıcılık testi olarak uygulanmıştır. Çocuklardan beşiyle her uygulama sonunda yarı-yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır.Kodlama şeması Schwartz ve dig., (2008) makalesindeki açıklamalar doğrultusunda araştırmacılar tarafından geliştirilmiştir. İki araştırmacı iki anketi birlikte kodlayarak ortak anlam oluşturmaya çalışmıştır. Sonrasında araştırmacılar beş anketi bağımsız kodlamışlar ve kodlamalarını karşılaştırmışlardır. Kodlarındaki uyum %89 çıktığı ve uyum yüksek olduğu için kodlama sistemi güvenilir bulunmuştur. Böylece ilk araştırmacı kodlamaya devam etmiştir.Verilerin analizi sonucunda çocukların bilimsel araştırma hakkındaki düşüncelerinin kampta geliştiği, fakat kalıcılık testinde biraz azaldığı ortaya çıkmıştır. Çocuklar en çok bilimsel araştırmaların birden fazla yöntemi olduğunu, bilimsel bilginin gerekçelendirildiğini, veri ile kanıt arasındaki farkları anlamakta ve bilimsel araştırmaları soruların yönlendirdiği özelliklerinde gelişmişler ve bu öğrenmeleri kalıcı olmuştur. Bilim kampı sonrasında çok az gelişen özellik ise bilimsel araştırmaların birden çok amacının olduğudur. Çocukların bilimsel araştırmaların sosyal boyutu hakkındaki görüşleri kamp sürecinde değişmemiştir.Düzenlenen yaz bilim kampının çocuklara bilimsel araştırmaların sürecini öğretmede etkili olduğu bulunmuştur. Çocuklar kampın başında bilimsel araştırmaları yüzeysel olarak araştırma, inceleme şeklinde ifade ederken; bilim kampı sonunda çocuklar bilimsel araştırmaların araştırma soruları tarafından yönlendirildiğini, veri, veri analizi gibi süreçlerden oluştuğunu, deney ve gözlem yapma gibi farklı bilimsel etkinliklerin uygulanabileceğini ifade etmişlerdir.Anahtar Kelimeler: Fen Öğretimi, Bilimsel Araştırma, Bilim Kampı, VOSI.