Bisfenol A'nın elektrokimyasal yöntemler ile arıtılabilirliğinin incelenmesi

Bisfenol A (BFA) farklı kimyasal maddeler ile birleştirilerek daha çok endüstriyel sektörde plastik malzeme ve metal kaplamalarında kullanılan kimyasaldır. Östrojenik hormon aktivitesini bozmakla beraber literatürde endokrin sistemi bozucu kimyasallar arasında gösterilmektedir. Günlük hayatımızda sık kullandığımız eşyalardan ve gıda maddelerinin kaplamalarından insana geçebildiği bildirilmiş ve özellikle doğum öncesi dönemlerde maruz kalınabilen BFA'nın kanıtlanmış birçok zararları bulunmaktadır. Endüstriyel faaliyetler için üretilen ve çevreye salınan BFA atıksu arıtma tesisleri çıkış sularında, çöp sızıntı suyunda ve her türlü yüzey akış sularında görülmüştür. Bu tez çalışmasının asıl amacı laboratuvar şartlarında hazırlanan sentetik BFA çözeltisinin elektrooksidasyon-ozon ve ozon prosesleri ile beraber arıtılabilirliğinin araştırılmasıdır. İki prosesin beraber kullanıldığı (EO+O3) sisteminde BFA giderme verimine etkisi araştırılmıştır. BFA konsantrasyonundaki azalmalar gözle görülür bir şekilde oluşmuş, sadece ozon (O3) ile arıtımda ise giderim sağlanmış fakat ikili prosese göre daha az verim elde edilmiştir. Çalışmada pH, akım yoğunluğu, ozon dozu ve süre parametrelerinin BFA giderme verimine etkisi analiz edilmiştir. Aktif anodik oksidasyon ile gerçekleştirilen elektroooksidasyonda anot olarak Ti/RuO2(0,70)-IrO2(0,30) materyali kullanılmıştır. EO+O3 prosesinde optimum şartlar pH 7, 1,5 g/L.H ozon dozu, 4,57 mA/cm2 akım yoğunluğu ve 25 dak. olarak bulunmuştur. O3 prosesinde ise pH 7, 1,5g/L.h ozon dozu ve 25 dak. olarak bulunmuştur. Bu şartlarda BFA giderme verimleri EO+O3 için %90,68 iken O3 için %83,92 olarak bulunmuştur. Her iki proses için farklı kinetik modelleri ile hesaplar yapılmış olup her iki proses için en uygun kinetik model 2. Mertebe bulunmuştur. 2. Mertebe kinetik modele göre regresyon katsayıları (R2) EO+O3 için 0,94 ve O3 için 0,92 olarak, reaksiyon hızları (k) sırası ile 1,8x10-2 ve 9x10-3 olarak bulunmuştur. Farklı parametrelerde yapılan çalışmalarda görüldüğü üzere BFA numunesinin gideriminde EO+O3 prosesi kullanılabildiği ve sadece O3 prosesine göre daha verimli bir arıtım gerçekleştirdiği belirlenmiştir. İki proseste de BFA parçalanması sonucu yan ürün oluşmadığı gözlemlenmiştir.