Byung-Chul Han'ın şeffaflık toplumu bağlamında narsisistik bir mekân olarak Instagram

Tarihsel süreç boyunca toplumlarda çeşitli değişimler ve dönüşümler meydana gelmiştir. Çağımızın baskın gücü haline gelen dijitalleşme, toplumsal yapıda yarattığı değişimlerle birlikte toplumsal bir kişilik tipini de doğurmuştur. Günümüzde toplumsal sistem tarafından oluşturulan narsisistik kişilik tipinin; özellikle sosyal ağların kullanımıyla yaygınlık kazandığı görülmektedir. Nitekim gençler arasında yüksek kullanım oranına sahip olan Instagram'ın, yeni bir sosyalleşme mekânı görünümü sunarak narsisizmin yaygınlığını etkilediği düşünülmektedir. Bu çalışma; narsisizm düzeyi ile Instagram bağımlılığı düzeyi arasındaki ilişkiyi, yaşadığımız dijital çağı farklı bir bakış açısıyla analiz eden Byung-Chul Han'ın şeffaflık toplumu teorisi ekseninde incelemektedir. Araştırmada, şeffaflık toplumundaki yaygın kişilik tipi olarak narsisist bireyi Byung-Chul Han'ın kavram setiyle analiz etmek ve ilgili alanda sosyolojik literatüre katkı sunmak amaçlanmaktadır. Bu kapsamda üniversite öğrencilerinin narsisizm düzeyi ve Instagram bağımlılığı ile demografik özellikleri (cinsiyet, aylık gönderi sayısı, fotoğraf paylaşım sıklığı, özçekim yapma sıklığı, filtre kullanımı) arasındaki ilişkinin incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden basit doğrusal korelasyon araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, Bingöl Üniversitesi'nde 2023/2024 akademik yılında lisans düzeyinde öğrenimine devam eden 603 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada veri elde etmek için; Demografik Bilgi Formu, Narsisistik Kişilik Envanteri ve Instagram Bağımlılığı ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS 25 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda öğrencilerin narsisizm düzeyi ve Instagram bağımlılığı arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Narsisizm düzeyi; toplumsal cinsiyet, aylık gönderi sayısı ve fotoğraf paylaşım sıklığına göre farklılaşmaktadır. Öğrencilerin özçekim yapma sıklığı ile narsisizm düzeyi ve Instagram bağımlılığı arasında anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Filtre kullanımı ile narsisizm düzeyi arasında anlamlı ilişki tespit edilmemiştir. Instagram bağımlılığı ve narsisizm ölçeği alt boyutları arasında anlamlı ilişki bulunmaktadır. Aynı zamanda, narsisizm düzeyi ve Instagram bağımlılığı alt boyutları arasında anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda; Byung-Chul Han'ın günümüz toplumsal yapısını analiz ederken çağın hâkim psikopatolojisi olarak nitelendirdiği narsisistik kişiliğin, Instagram aracılığıyla kendisine bir mekân bulduğu şeklinde değerlendirmek mümkündür. Han'ın şeffaflık toplumu bağlamında tasnifini yaptığı teşhir toplumu, ifşa toplumu, apaçıklık toplumu, enformasyon toplumu, olumluluk toplumu, teklifsizlik toplumu, porno toplumu, ivme toplumu, kontrol toplumu; narsisistik kişiliğin sosyal ağlar aracığıyla toplumsal sistem tarafından nasıl beslendiği ve yaygınlaştığını açıklamaktadır.