Çevirmenin makine çevirisi sürecinde bir eyleyen olarak çevirmen-çeviri motoru etkileşimindeki rolü

Makine çevirisi günümüzde tüm metin türlerinin çevirisinde kullanılmaktadır. Makine çevirisi sürecinde çevirmen ile çeviri motoru arasında bir etkileşim söz konusudur. Bu durum elde edilen metnin sorumluluğunun kime ait olduğuna ilişkin bir sorunu gündeme getirmektedir. Bu çalışma, bu sorunun aşılabilmesi için çevirmenlere ve çevirmen adaylarına ön düzeltme (pre-editing) ve son düzeltme (post-editing) işlemleri ile gerekli müdahaleleri yaparak sorumluluğu üstlenmeleri konusunda farkındalık kazandırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada makine çevirisi temelinde çeviri teknolojilerinin gelişim süreci incelenmiş, bir iktisat teorisi olan Vekâlet Teorisi'nin çeviriye uyarlanışı ve çevirmenin sorumluluğu üzerine almak üzere uygulayacağı ön düzeltme ve son düzeltme işlemleri detaylı şekilde açıklanmıştır. Çevirmenin çeviri motoru ile iş birliği içerisinde yürüttüğü çeviri sürecinde hangi beceri ve edinçlere sahip olması gerektiği tanımlanmış ve insan çevirmen ile çeviri motoru arasındaki vekâlet sorununa yakından bakılmıştır. Çalışmada veri elde etme yöntemi olarak doküman analizi ve yarı yapılandırılmış mülakatlar, veri analiz yöntemi olarak ise içerik analizi kullanılmıştır. Piyasada aktif olarak çalışan ve en az üç yıllık bir deneyime sahip olan 10 çevirmenle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakatlardan elde edilen veriler tematik analiz uygulanarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda çevirmenlerin hala bilgisayar destekli çeviri araçlarını temel, makine çevirisi motorlarını ise destekleyici araçlar olarak kullandıkları tespit edilmiştir. Çevirmenler, çeviri teknolojilerinin önemli avantajlar sağladığını kabul etmekte ancak kötüye kullanım, hukuki ve etik boyutlarına dair eleştiriler sunmaktadır. Sonuç olarak makine çevirisinin insan dokunuşu, terminoloji bilgisi ve uzmanlıkla tamamlanması gerektiği; insan çevirmenin müdahaleleri ile çeviri metinden birinci dereceden sorumlu olduğu; nöral makine çevirisiyle birlikte çevirmenlerin rollerinin post-editörlüğü ve redaktörlüğü de kapsayan bir tür "dil uzmanlığı" rolüne evirildiği ortaya konmuştur.