Çin kültüründe enfiye şişelerinin tasarım çözümlemeleri üzerine bir araştırma

Kültür, bir ulus, topluluk veya başka insan grupları tarafından ortak tutulan inançları, ahlaki değerleri, gelenekleri, dil ve yasaları kapsamaktadır. Kültürün, gündelik yaşam nesneleri üzerinde ilişkili olduğu da yüzyıllardan beri görülmektedir. Bir ulusun ya da topluluğun kendisine has değerleri sanatsal bir şekilde objelere veya nesnelere yansıtması genellikle karşılaşılan bir durumdur. Dünyadaki en eski sanat geleneklerinden biri olarak görülen Çin sanatı da kendi kültürel özelliklerini yaşatabilmek ve yansıtabilmek için çeşitli sanat eserleri üretmiştir. Bu bağlamda Çin kültüründe enfiye şişeleri de Qing Hanedanlığı döneminin kendi kültürel özelliklerini yansıtan küçük sanat eserleri olduğunu söyleyebiliriz. Doğu ve Batı etkileşimleri sonucunda şekillenen bu şişeler, tüm ülkenin sosyal, kültürel ve inanç sistemlerini üzerlerinde barındırmaktadır. Toplumun enfiye şişelerini benimsemesinin bir diğer sebebi; taşınabilir küçük bir aksesuar olarak görmesi ve sembolik anlamlarda birbirleri arasında iletişim kurabilmesidir. Tasarımsal farklılıklar gösteren ve çeşitli malzemelerden üretilen bu şişeler, toplumun ulaşabilirlik seviyesine, istek ve arzularına göre şekillenmiştir. Tez kapsamında, tütün saklama kabı olarak ortaya çıkan ve zamanla Çin kültüründe günlük yaşam nesnesine dönüşen enfiye şişelerinin, toplumun sosyal ve kültürel açıdan önemli birer parçası haline gelmesi, anlamı ve önemi incelenmiştir. Birinci bölümde, Çin'in kısa tarihi, kültürü ve sanatı hakkında genel bir bilgi verilmektedir. Qing Hanedanlığı'nda ortaya çıkan enfiye şişeleri, Çin sanat tarihinin gelişimini yansıtmaktadır. Bu sebeple enfiye şişesi sanatını anlayabilmek için önce Çin'in sanat ve kültürünün temellerini kavramak gerekmektedir. İkinci bölümde, enfiye şişesi tarihi, özellikleri, malzeme yapısı, şişeler üzerinde kullanılan sembollerin anlamları ve kültürel altyapısı incelenmiştir. Ayrıca günlük yaşamda insanlar üzerindeki etkileri, günümüzdeki durumu ve kullanım amaçları incelenmiş ve tasarım çözümlemeleri yapılmıştır. Son bölümde ise, yapılan araştırmalar doğrultusunda Çin enfiye şişesi sanatının kendisine ait özelliklerine sadık kalınarak, Qing Hanedanlığı dönemini yansıtan, tasarımlar yapılmıştır. Bu tasarımlar üretilirken onyx taşından ve seramik malzemesinden yararlanılmıştır. Onyx taşının kendi yapısal özelliği yansıtılmaya çalışırken, seramik yüzeylere döneme ait semboller işlenmiştir. Bu koleksiyon günümüz koşullarında üretilebilme durumuna göre tasarlanmıştır.