ÇİNKUR Fabrikası liç atıklarından germanyumun emülsiyon tipi sıvı membranlarla ayrılması

Anahtar Kelimeler: Germanyum, sıvı membranlar, solvent ekstraksiyonu, asidik çözeltiler, Kelex 100 Çinkur Fabrikası (Kayseri) elektrolit saflastırma ünitesinden elde edilen ?bakır? keki atığı ortalama, 1450 ppm germanyum, % 16 bakır, % 19,8 çinko, % 2,6 kadmiyum, % 0,38 alüminyum, % 0,72 kobalt, % 0,52 nikel ve % 0,26 demirden ibarettir. Bu katı atık, katı/sıvı oranı ¼ olarak, 150 g/L'lik H2SO4 ile liç edilerek gerekli asidik liç çözeltileri elde edilmistir. Çözeltide bulunan bakır, demir tozu ilave edilerek sementasyonla elementel halde çöktürüldü. Son zamanlarda sıvı membran prosesi, solvent ekstraksiyonuna benzer ve alternatif bir ayırma islemi olarak atık su arıtımı, hidrometalürji, biyokimyasal ve nükleer atıkların islenmesinde giderek artan bir öneme sahip bulunmaktadır. Germanyumun asidik çözeltilerden ekstraksiyonu ve çözeltideki diğer iyonlardan ayrılması emülsiyon tipi sıvı membran prosesiyle deneysel olarak incelenmistir. Germanyumun sıvı membranlarla ektraksiyonuna etki eden çözücü tipi, yüzey aktif madde (ECA 4360J) konsantrasyonu, ekstraktant (Kelex 100) konsantrasyonu, karıstırma hızı, sıyırma çözeltisi konsantrasyonu, modifiyer tipi ve konsantrasyonu, muamele oranı ve faz oranı gibi önemli parametreler incelenerek gerekli olan uygun değer sartlar elde edilmistir. Optimum sartlar altında, 10 dakika gibi bir sürede germanyumun yaklasık % 98'ini ekstrakte etmek mümkün olmustur. Optimum sartlarda, 284,6 mg/L Ge, 42,60 g/L Zn, 8,87 g/L Cd, 40,08 g/L Fe, 2,00 g/L Co, 1,00 g/L Al içeren asidik (pH 0.80) bir liç çözeltisinden germanyumun 20 dakikada % 99,1'i ekstrakte edilmis olup, germanyumun Zn, Cd, Fe, Co, Ni ve Al'a göre baslangıç konsantrasyona dayanan ayırma faktörleri 11,8, 6,1, 1223, 16,8, 7,3 ve 14,4 olarak elde edilmistir.