Çocuk acil servisine başvuran anafilaksi tanılı olguların özellikleri

Amaç: Anafilaksi, tüm dünyada sıklığı artan, hayatı tehdit eden sistemik hipersensitivite reaksiyonudur ve tüm dünyada insidansı giderek artmaktadır. Bu çalışmada, çocuk acil servise anafilaksi tanısıyla başvuran çocukların demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri değerlendirilerek; anafilaksi etiyolojisi, risk faktörleri, anafilaksi şiddeti ve bunu etkileyen faktörler, anafilaksi tekrarındaki etkenler, laboratuvar yöntemlerinin katkısı ve tedavi yaklaşımları ile ilgili yeni veriler sunulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Temmuz 2021- Mart 2023 tarihleri arasında, Akdeniz Üniversitesi Hastanesi ve T.C. Sağlık Bakanlığı Antalya İl Sağlık Müdürlüğü Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Acil Servis'lerine alerjik semptomlarla başvuran 0-18 yaş arası, anafilaksi tanı kriterlerini sağlayan 52 hasta dahil edildi. Hastaların demografik ve klinik özellikleri prospektif olarak değerlendirildi. Anafilaksi tanısı alan hastalar için oluşturulan anket formu hasta yakını ve doktor iş birliğinde dolduruldu. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'nun onayı alındı. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 52 anafilaksi tanılı hastanın yaş ortalaması 7,5±4,89 yıl idi. Hastaların 27'si erkek (%51,9'u), 25'i (%48,1) kızdı. 52 hastanın 24'ünde (%46,2) ek sistemik hastalık mevcuttu. Hastaların %36,5 'unda atopi öyküsü alındı. Hastalar arasında en sık görülen alerjik hastalık da %19,2 ile astım idi. Ailesinde atopi görülen hastaların oranı %64,7 olarak hesaplanmıştı. Acil servise başvuru anında en sık görülen semptom %90,4 ile deri olmuştu. Hastaların %50'sinde alerjenle karşılaşma anından itibaren semptom görülmeye kadar geçen sürenin 15 dakika ile 2 saat aralığında olduğu görüldü. Semptom görülme ile tedavinin başlaması arasında geçen süre %64,7 ile 15 dakika ile 2 saat arası kategorisinde yer aldığı görülmüştü. Hastaların ilk tedavi yeri yoğunlukla (%80,4) hastane olmuştu. Hastaların %84,6'sına ilk tedavi olarak adrenalin verilmişti. Adrenalini, %65,4 ile antihistaminik, %38,5 ile metil prednizolon ve %30,8 ile intravenöz sıvı tedavisi izlemişti. Besin alerjisi (%50) en sık görülen tetikleyiciydi. Besinleri %32,7 ile ilaç etiyolojisi izlemişti. Tekrarlayan anafilaksi görülme oranı da %26,9 olarak saptandı. Verisine ulaşılan 12 hastanın %75'inde oto enjektör bulunduğu saptandı. Tartışma ve Sonuç: Anafilaksi, vücudun sistemik reaksiyon gösterdiği ciddi ve yaşamsal sonuçları olabilen bir alerjik reaksiyondur. En yaygın tetikleyiciler arasında besinler, ilaçlar ve venomlar bulunmaktadır. Çocuklarda anafilaksi belirtileri hızla gelişebilir ve solunum zorluğu, yüzde şişme, deri döküntüleri, mide-bağırsak, kardiyovasküler, nörolojik ve hipotansiyon gibi birçok sistemik bulgu ile sonuçlanabilir. Acil tıbbi müdahale gerektiren bu durum, doğru tanı ve tedaviyle yönetilmelidir. Tüm sağlık personelinin anafilaksi açısından riskli hastaların ve ailelerinin bu konuda eğitimlerinin artırılması gerekmektedir. Her toplumda anafilaksi ile ilgili risk faktörlerinin iyi bilinmesi, iyi yönetilmesine katkıda bulunacaktır.