Çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniklerine baş boyun bölgesinde lenf bezlerinde büyüme ile başvuran çocukların retrospektif değerlendirilmesi

Amaç: Baş-boyun bölgesinde lenfadenopati (LAP), çocukluk çağında sık görülen, çoğunlukla benign etiyolojilere bağlı olan ancak bazı malign hastalıkların da ilk bulgusu olabilen bir durumdur. Amacımız baş-boyun bölgesinde LAP şikâyeti ile başvuran çocuk hastaların anamnez, muayene ve laboratuvar tetkiklerini retrospektif olarak değerlendirip tanıda gecikmenin önlenmesi, gereksiz tetkiklerin yapılmasının önlenmesi ve tanısal bir algoritma önerisinde bulunmaktır. Gereç ve yöntem: Bu çalışmada, 01 Ocak 2019 – 31 Aralık 2024 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerine baş-boyun bölgesinde lenfadenopati şikayetiyle başvuran 0–18 yaş arası çocuklar retrospektif olarak incelenmiştir. Bulgular: Toplam 350 hastanın değerlendirilmesi sonucunda, olguların %67,7'si erkek, %32,3'ü kadın olduğu görülmüştür. Tanıları; %93,7'si benign, %6,3'ü malign olarak tespit edilmiştir. Hastaların çoğunluğu akut dönemde başvurmuş olup, en sık geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu öyküsü mevcuttu. Kedi teması öyküsü olan 24 hastanın 11'inde kedi tırmığı hastalığı saptandı. Hastaların %10'unda diş çürüğü mevcuttu. Hastaların %94'ünde bölgesel LAP vardı ve en sık tutulan bölge submandibular lenf nodlarıydı. Malign olgularda lenf nodlarının 2,5 cm'den büyük olduğu, muayenede sert ve fikse, genellikle yaygın tutulumlu olduğu görüldü. B semptomlarının varlığı(Kilo kaybı, ateş, gece terlemesi), hepatosplenomegali malign hastalarda daha yaygındı. Hastaların laboratuvar incelemelerinde Hb düşüklüğü, mutlak nötrofil sayısı ve nötrofil/lenfosit oranı yüksekliği, trombosit sayısı anomalileri, laktat dehidrogenaz, C-reaktif protein, eritrosit sedimentasyon hızı ve ürik asit düzeylerindeki artışların malign ve benign olgularda farklı olduğu görüldü. Malign olguların ultrasonografik değerlendirilmesinde yuvarlak şekilli, hilus ekosu silinmiş ve belirgin kortikal kalınlaşma olduğu gözlendi. Sonuç: Çocukluk çağında baş-boyun LAP'ları çoğunlukla benign nedenlere bağlı olsa da malignite ihtimali her zaman göz önünde bulundurulmalıdır. Anamnez, fizik muayene ve laboratuvar bulgularıyla daha sık gördüğümüz akut bakteriyel lenfadenit-apse, kedi tırmığı hastalığı, brusella, enfeksiyöz mononükleoz gibi etyolojik nedenlere yönelik değerlendirme yapılmalı ve B semptomları, sert ve fikse lenf nodu, eşlik eden hepatosplenomegali, periferik yaymada blast hücrelerin görülmesi gibi malignite düşündürecek bulguları olan hastalarda ultrasonografik değerlendirmenin de yapılması gerekmektedir. USG ile malignitenin desteklenmesi durumunda biyopsinin geciktirilmemesi; reaktif LAP düşünülen hastaların sadece klinik izlem ile takip edilmesi gereksiz görüntüleme tetkiklerinin yapılmaması sağlık iş yükünü ve hastalardaki anksiyeteyi azaltacaktır. Bununla birlikte kedi tırmığı, EBV enfeksiyonu gibi sistemik enfeksiyonlarda da LAP küçülme süresinin 3 aya kadar uzayabileceğin bilinmesi de biyopsi gibi invaziv işlemlerin öncelikle planlanmaması gerektiğini desteklemektedir.