Coğrafya ders kitaplarının kök değerler açısından incelenmesi

Bu çalışmanın amacı 2022-2023 eğitim öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ortaöğretim kurumlarında okutulan 9, 10, 11 ve 12. sınıf coğrafya ders kitaplarındaki metinleri, 2018 coğrafya dersi öğretim programında yer alan kök değerler açısından incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini ise 2018 coğrafya dersi öğretim programına göre hazırlanan ve erişimi dijital olarak Eğitim ve Bilişim Ağında (EBA) yer alan Milli Eğitim Bakanlığı yayınevlerine ait 9, 10, 11 ve 12. sınıf düzeylerinden birer adet olmak üzere toplam 4 adet coğrafya ders kitabı oluşturmaktadır. Çalışmada Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 18 Temmuz 2017 yılında yayınlamış olduğu "Müfredatta Yenileme ve Değişiklik Çalışmalarımız Üzerine" adlı dokümanında yer alan "Yenilenen Müfredatlarda Değerler ve Değerlerle İlişkili Tutum ve Davranışlar" başlıklı tablo veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz yöntemi esas alınmıştır. Araştırma sonucunda 9, 10, 11 ve 12. sınıf coğrafya ders kitapları içerisindeki metinlerde en çok yer alan kök değerlerin "sorumluluk", "vatanseverlik" ve "özdenetim" değerleri olduğu tespit edilirken, en az yer alan kök değerlerin "sabır" ve "dürüstlük" değerleri olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca kök değerlerin sınıf düzeylerine göre dağılımlarında ve aynı sınıf düzeyindeki dağılımlarında eşitsizlik olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmanın sonucunda coğrafya ders kitaplarındaki değerlerin dengeli dağıtılması ve görsellerle daha fazla desteklenmesi önerilmiştir. Ayrıca değer kazandırmada öğretmenlerin rolü büyük olduğundan öğretmenlere değer eğitimi ile ilgili daha fazla eğitim verilmesi önerilmiştir.