İnsān kavramına ilişkin karşılaştırmalı bir çalışma: Abdurrahman Taha ve Syed Muhammad Naquib al-Attas

Bu tez, çağdaş Müslüman âlimler Taha Abdurrahman ve Syed Muhammad Naquib al-Attas'ın insan kavramını nasıl algıladıklarını ve ifade ettiklerini incelemektedir. Bu çalışma, onların eserlerini derinlemesine analiz ederek, bu âlimlerin bıraktığı derin mirası vurgulamayı ve metodolojilerinin, taksonomilerinin ve dilsel yaklaşımlarının nüanslarını keşfetmeyi amaçlamaktadır. Farklı metodoloji ve dilsel yaklaşımlarına rağmen, her iki âlim de insan ile metafizik arasındaki ilişki temasında birleşmektedir. Malezyalı âlimin eserleri, insan varoluşunun İslam düşüncesi bağlamında dinamik doğasını vurgularken, Faslı filozof, insanın doğasının metafizik boyutlarına ve insan ile İlahi arasındaki özsel ilişkiye odaklanmaktadır. Karşılaştırmalı analiz yoluyla, bu tez, ʿAbd al-Raḥmān ve Al-Attas'ın karmaşık teolojik ve felsefi alanları nasıl yönettiklerini, çeşitli kaynaklardan ve metodolojilerden yararlanarak insan kavramı üzerine ortak bir anlayışa nasıl ulaştıklarını açıklamaktadır. Farklılıklarına rağmen, her iki âlim de insan doğasının incelenmesinde metafiziksel içgörülerin entegrasyonunun önemini vurgulamakta, bu konuda çağdaş tartışmalara katkıda bulunan değerli içgörüler sunmaktadır. Her iki düşünür de Ahit Olayı'ndan benzersiz bir ontolojiyi kavramsallaştırma gereğini vurgulamakta ve bu, Eminlik (Amanah ve Halife), Doğal Yatkınlık (fiṭrah) ve insanın bedensel kavrayışı (kalb, nefis, ruh, akıl ve zât) gibi çeşitli kavramların anlaşılmasını sağlamaktadır. Bu tez, onların metodolojilerini, taksonomilerini ve dilsel yaklaşımlarını inceleyerek, bu âlimlerin bilimsel çalışmalarının kalıcı önemini ve İslami entelektüel gelenek içinde insanın durumu hakkındaki anlayışımızı zenginleştirme potansiyelini aydınlatmaktadır. Anahtar Kelimeler: Emanet, Akıl, Fıtrat, İnsan, Halife, Emanet, Ruh, Zat, Abdurrahman Taha, Syed Muhammad Naquib Al-Attas