CTFTM609-1 numaralı Güfte Mecmuasının inceleme ve transkripsiyonu

Bu çalışma, Türkiye müzik tarihi açısından önemli yazılı kaynaklardan biri olan, 18. yüzyılda derlenmiş CTFTM609-1 numaralı el yazması güfte mecmuasının transkripsiyonunu, edebî ve müziksel incelemesini ve günümüz Türkçesine aktarımını kapsamaktadır. Farsça, Osmanlıca ve Arapça yazılmış bu mecmua, sadeleştirilerek günümüz Türkçesine transkript edilmiş ve edebî-müziksel açıdan incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, mecmuada yer alan güftelerin aruz vezni bakımından yapısal özelliklerini analiz ederek hem metinlerin günümüz okuyucusu tarafından daha iyi anlaşılmasını sağlamak hem de dönemin şiir ve müzik anlayışına ışık tutmaktır. Bununla birlikte, mecmuada adı geçen şair ve bestekârlar, kullandıkları isim ve mahlaslar üzerinden tahlil edilmiş; kimlikleri tespit edilebilen sanatçılar hakkında kısa biyografik bilgiler sunulmuştur. Bu biyografik veriler, güftelerin üretildiği dönemin düşünsel, sanatsal ve kültürel çerçevesini anlamaya katkı sağlamaktadır. Öte yandan, Mecmûa her ne kadar 18. yüzyılda derlenmiş olsa da, içerisinde yer alan bazı şiirlerin daha erken dönemlere ait olması, eserin tarihsel süreklilik taşıyan kültürel bir birikimi yansıtması açısından önem arz etmektedir. Tezin bir diğer bölümünde ise yazı fikri, güfte kavramı, güfte mecmuası geleneği ve bunların tarihsel-kültürel hafıza içerisindeki yeri üzerine kuramsal bir çerçeve sunulmuştur. Bu bağlamda tez, yalnızca edebî ve müzikal içerikleri değil; aynı zamanda geçmişin kültürel anlam katmanlarını da incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma yöntemi, betimleyici ve çözümleyici (deskriptif-analitik) bir yaklaşım benimsemektedir. Çalışma; belge incelemesi, metin çözümlemesi ve klasik aruz ölçüsü analizine dayanmaktadır. Öncelikle mecmuada yer alan güfteler, orijinal dil ve biçimleri korunarak özenle incelenmiş; ardından bu metinlerin günümüz Türkçesine sadeleştirilmesi gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte güftelerin dilsel, biçimsel ve vezin özellikleri detaylı biçimde analiz edilerek dönemin şiir anlayışı ve müzikle kurduğu ilişki hakkında önemli ipuçları ortaya konmuştur. Böylece bu tez, yalnızca tarihî bir güfte mecmuasını modern okuyucuya sunmakla kalmayıp; aynı zamanda Osmanlı edebiyatı ve müziği bağlamında güftenin kültürel, estetik ve kimlik inşasındaki yerini de yeniden tartışmaya açmaktadır. Bu çerçevede geçmişin şiirsel ve müzikal mirasının aktarımı kadar, bu mirasın nasıl bir toplumsal hafıza ve sanat anlayışı içerisinde şekillendiği de ortaya konulmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma; edebiyat, müzikoloji ve kültürel tarih alanlarına katkıda bulunmayı, güfte mecmualarının hem edebî hem de müzikal kaynak olarak önemini vurgulamayı ve Osmanlı kültür dünyasında söz ile müzik arasındaki güçlü bağın günümüzde daha iyi anlaşılmasına imkân sağlamayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Müziği, Güfte, Antoloji, Mecmua, Güfte Mecmuası