Entegre hidrolojik modelleme ve gen-ekspresyon programlama kullanarak mevcut bir barajın yıkılma analizi

Barajlar, biriken rezervuar suyunun yıkılan baraj yarığından sızmasıyla mansapa hücum etmesinden kaynaklanan tahribattan dolayı en tehlikeli inşaat mühendisliği yapıları olarak kabul edilebilir. Uydu verilerine Coğrafi Bilgi Sistemelri (CBS) tekniklerinin uygulanması ve taşkın altında kalan alanların hidrolojik modelleme ile haritalandırılması bu riski azaltmada önemli bir rol oynayabilir. Bu amaçla, Dukan Barajı'nın farklı senaryolar altında baraj yıkılması analizi gerçekleştirilmiştir. Dukan Barajı, Irak'ta Süleymaniye ilinde ve Aşağı Zap Nehri üzerindedir. Bu analizlerin amacı bafaj yıkılmasının barajın mansabında bulunan alanlara olan kötü etkisinin araştırılmasıdır. Simülasyonlarda kullanılan sayısal model, Birleşik Amerika Devletleri Ulusal Durumu Servisi tarafından geliştirilen Watershed Modeling System yazılımında mevcut olan Basitleştirilmiş Baraj Yıkılması Analizi (BBYA) modelidir. Analiz sonuçları, en kötü etkinin baraja en yakın olan bölgelerde meydana geldiğini göstermektedir.Bu simülasyonların sonuçları olası baraj yıkılması için hazırlanacak acil önlem planlarında etkin olarak kullanılabilir. Ayrıca bu çalışmada, gelecekte herhangi bir tipik sayısal baraj yıkılması modeli kullanmadan yada birçok bilgi, çaba ve zaman harcamadan taşkın karakteristiklerini tahmin eden denklemler elde etme amacıyla sembolik regresyon tekniği olan Gen-Ekspresyon Programlama (GEP) tekniği kullanılmıştır. Anahtar kelimeler: Baraj yıkılma analizi, CBS, Gen-Ekspresyon Programlama, Taşkın simülasyonu, Havza modelleme sistemi