Türkçe'de De Re De Dicto muğlaklıklarının dil modelleri tarafından çözümlenmesi ve insanlar tarafından anlaşılması

Bu çalışma, Türkçedeki De Re De Dicto muğlaklıklarını farklı açılardan incelemeyi amaçlamaktadır: Biçimsel anlambilim, hesaplamalı dilbilim ve psikodilbilim. Biçimsel anlambilim perspektifinden, De Re De Dicto belirsizliklerinin bileşimsel anlamlarını açıklamayı amaçlayan farklı açıklamaların bir araştırması sağlanmaktadır. Serbest kelime sırası ve isteğe bağlı olarak bilgi yapısıyla etkileşime giren açık olmayan belirteç belirteci ile Türkçe, De Re De Dicto belirsizlikleri için ilginç bir durum teşkil ediyor çünkü bunların çözümü birçok faktöre yakından bağlı: Konuşma bağlamında söylem ve söylem dışı unsurlar, bilgi yapısı , söyleyenin dünya bilgisi ve inanç halleri. Hesaplamalı dilbilim açısından, hızla büyüyen büyük dil modellerinin (LLM'ler) dünya bilgisi ile birlikte sözdizimsel ve morfolojik ipuçlarını tanımadaki yeteneklerini test etmek için doğal dil çıkarımı (NLI) için Türkçe bir meydan okuma veri seti sunulmaktadır. Bu amaçla, 743 cümle üçlüsünün çekirdek verileri manuel olarak oluşturulmuş ve anadili Ingilizce olan kişiler tarafından açıklanmıştır: Bir potansiyel olarak De Re De Dicto belirsiz cümle, bir De Re tefsiri ve bir De Dicto tefsiri. Daha sonra bu tohum verileri, bu görev için özel olarak oluşturulmuş bir doğal dil büyütme algoritması kullanılarak artırıldı. CNLI-TR'nin yoklama yeteneklerini değerlendirmek ve Türkçe için mevcut diğer tek NLI veri seti olan NLI-TR ile karşılaştırmak için bir deney yapılmıştır. Psikolinguistik bakış açısından, De Re'nin bir cümle işleme perspektifinden bileşimsel olarak tutunmasının "daha zor" olduğuna dair teorik iddiaların olup olmadığını araştırmak için kendi hızınızda bir okuma deneyi yapıldı. Belirsizliği giderici bağlamların ardından, katılımcılara De Re De Dicto belirsiz cümleleri gösterildi ve belirsizliği giderici bağlamlara paralel olarak belirli okumaları hedefleyen anlama soruları soruldu. De Re De Dicto belirsiz cümlelerin okuma süresi ve anlama sorularının yanıt süresi, anlamlı ve güvenilir bir işleme farkı olup olmadığını keşfetmek için belirsizliği giderici bağlamlarda karşılaştırıldı.