8
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Türkçe 'yalan' sözcüğünün anlambilimsel ve edimbilimsel analizi: Türkçe ana dil konuşurlarına yönelik bir uygulama
Bu çalışma, Türkçede "yalan" kavramını edimbilimsel ve anlambilimsel açılardan incelemektedir ve Coleman ve Kay'in (1981) İngilizcedeki lie 'yalan' analizinden yola çıkarak, kavramın Türkçedeki öntürlerini ve Türkçe ana dil konuşurlarının kavramı nasıl algıladıklarını göstermektedir. Coleman ve Kay'in çalışmasında uygulanan anket yalan unsurlarının farklı kombinasyolarından oluşmaktadır. Bu çalışma, daha önce Arapça, İspanyolca ve Endonezce için de kullanılan anketi Türkçeye uyarlayan bir araştırmayı ve araştırmanın istatistiksel sonuçlarını içermektedir. Çalışma, aşağıda belirtilen araştırma sorularını yanıtlamaya çalışmaktadır: (i) Türkçe "yalan" sözcüğü Coleman ve Kay'in tanıttığı yalanın öntür unsurlarını barındırıyor mu? (ii) Barındırıyorsa, Türkçede bu unsurların önem sıralaması ne şekildedir? (iii) Türkçe ana dil konuşurları yalan içeren durumları diğer dillerin konuşurlarıyla benzer şekilde değerlendirmekte midir? Çalışmanın bulguları Coleman ve Kay'in bahsettiği unsurları desteklemekle birlikte, Türkçede "yalan" kavramının iki temel unsurunun (1) konuşucunun kandırma niyeti taşıması ve (2) konuşucunun ifadesinin doğru olmadığına inanması olduğunu ve (3) bazı dillerin aksine, Türkçede "yalan" ve "yanlış" kavramlarının birbirinden ayırt edildiğini ortaya çıkarmıştır. Ayrıca Türkçe ana dil konuşurlarının verilen kurguları farklı yorumlayabildikleri ve Hardin'in (2010) sosyal yalanlar için gerekli gördüğü edimbilimsel ve kültürel faktörlerin bu konuda da aydınlatıcı olduğu gözlemlenmiştir.
Akademik sözlük bilimi açısından İngilizce-Türkçe iki dilli sözlükler üzerine bir inceleme
İnsanlığın beraberinde getirdiği iletişim isteği dillere, küreselleşen dünya ise diller arasındaki ilişki ve bağlantılara ihtiyacı doğurmuştur. Bu süreçteki en önemli ögelerden olan sözlükler de bireylerin başvuru kaynağı olmuş, yüzyıllar boyunca sözlük bilimi dillere ve insanlığa hizmet etmiştir. İki ayrı dil arasında bağlantı kurmayı sağlayan iki dilli sözlükler ise sözlük ailesindeki diğer türlerle beraber gelişim göstermiştir. Sözlük bilimi gibi bir bilim ve sanat olan akademik sözlük bilimi de bu eserlerin incelemesini ve eleştirisini yapar ve sürekli araştırma amacı güder. Araştırma boyunca, sözlük biliminin gelişmesinde önemli bir rol oynayan bu alanın kapsamına giren iki dilli sözlüklerden İngilizce-Türkçe olan ve alanında uzman olarak anılan yayınevlerine ait beş örnek incelenmiştir. Bu sözlüklerin görünümü akademik sözlük bilimi açısından incelenerek bütüncül (makro) ve parçacıl (mikro) yapıları hakkında değerlendirme, eleştiri ve önerilerde bulunulmuştur. Veri toplama ve analizi sürecinde sistematik rastgele örnekleme yöntemi kullanılmış, bu sayede veri setinin mümkün olduğunca ön yargıdan uzak olarak hazırlanması sağlanmıştır. Sonuç olarak, sözlükleri üretenler tanınmış ve tecrübeli kurumlar olsalar dahi özgün olma arzusu, anlaşılmaz ve kullanışsız eserlerin ortaya çıkarılmasına neden olabilmektedir. Bir sözlüğün odak noktasının her zaman kullanıcı olduğu gerçeği göz önünde bulundurularak güncellik ve detaylara dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, gözlenen sorunların ve eksikliklerin giderilmesi için çözüm ve öneriler sunulmuştur; bunlar Türk sözlük bilimi ve iki dilli sözlük hazırlama süreci başta olmak üzere sözlük bilimi alanındaki tüm çalışmalara yardımcı olacaktır.
Türkçe günlük gazetelerde kadına karşı şiddet haberlerinin değerleme kuramı alt dizgelerinden yargı çerçevesinde incelenmesi
Bu çalışmada Türkçe günlük gazetelerde yer alan kadına karşı şiddet haberleri Değerleme Kuramı çerçevesinde incelenmektedir. Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi Kuramı çerçevesinde dilin kişilerarası üst-işlevinden geliştirilen Değerleme Kuramı, konuşucu ya da yazarların metinlerinde çeşitli olgular ilişkin olumlu ya da olumsuz duruşlarını ve değerlendirmelerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kuram, katılım, tutum ve derecelendirme olarak üç alt dizgeden oluşmaktadır. Tutum, yazar veya konuşucunun metin içindeki tutumunu ifade etmek için kullanılır. Günlük gazetelerde yayınlanan kadına karşı şiddet haberlerinde Tutum dizgesinin ulamı olan Yargı, alt ulamları toplumsal saygınlık ve toplumsal onay çerçevesinde araştırılmıştır. Toplumsal cinsiyet, toplum tarafından kadın ve erkeğe atanmış rolleri kapsamaktadır. Medyanın söz konusu rollerin sürdürülmesine ve yeniden üretilmesine aracılık ettiği ve kadınların medyada genellikle şiddet haberleriyle yer aldığı öne sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı, metinlerinin çözümlenmesiyle toplumsal ilişkileri, aktarılmak istenen açık ya da örtük değerlendirmeleri ortaya koymaktır. Araştırmamızın veri tabanı yüksek baskı sayılı altı farklı günlük gazeteden oluşmaktadır. Bir aylık süre boyunca toplanan gazetelerdeki kadına karşı şiddet haberleri Yargı ve alt ulamları çerçevesinde incelenmiş veriler istatiksel olarak analiz edilip yorumlanmıştır. Araştırmamızın bulgularına göre kadına karşı şiddet haberleri Toplumsal saygınlık ulamında olumsuz normallik, olumsuz yeterlilik ve olumsuz kararlılık; Toplumsal onay çerçevesinde ise olumsuz doğruluk ve olumsuz uygunluk olarak değerlendirilmiştir. Yargı ulamları genel olarak değerlendirildiğinde, kadına karşı şiddet haberlerinin daha yoğun olarak olumsuz yargılarla değerlendirildiği belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Değerleme Kuramı, Yargı, Toplumsal Onay, Toplumsal Saygınlık, Gazete Haber Metinleri
Türk İşaret Dili'nde gösterme işaretleri
This thesis examines the grammatical diversity of pointing signs in Turkish Sign Language (Türk İşaret Dili - TİD), identified through syntactic, morpho-phonological and prosodic evidence. As phonological cues can be subtle and challenging to detect with impressionistic methods, we also use Pose Estimation, a computer vision technique, to transform these cues into numeric ranges upon which hypotheses can be built. The distributional properties of pointing signs are meticulously analyzed using ELAN, allowing us to clearly differentiate primary categories, namely Locatives, Pronouns, Demonstratives, and Clitics. My categorization shows that spatial information, particularly horizontal (x) and vertical (y) axes, play a key morpho-phonological role in distinguishing between classes. The grammatical functions of pointing signs are explained through spatial features and syntactic properties. I argue that the phonologically strong Locative class utilizes the signing space to its fullest extent, while phonologically weaker and more functional classes, like Demonstratives, rely less on spatial parameters. Our approach integrates distributional evidence, advanced computer vision techniques and implications on grammaticalization to offer a detailed perspective on the roles of pointing in TİD.
Türkçe geniş zaman ekinin öğrenimi: Çocuk edinimi ile morfolojik öğrenme modelinin karşılaştırılması
In this study, I apply a supervised morphological rule learner model, adapted from Albright and Hayes (2002), to test and improve the model's performance on the Turkish aorist by focusing on solving the problems posed by vowel harmony and irregular morphological patterns. The model generates rules based on word pairs differing in a single morphological feature. The research aims to evaluate the model's effectiveness by comparing its predictions with child language acquisition data from Nakipoğlu and Ketrez (2006). The study results show that the model captures the general patterns of vowel harmony and performs well on multisyllabic forms but struggles with monosyllabic verbs, especially those ending in sonorants. Additionally, I explore how syllable information affects the learnability of the aorist marker in Turkish and experiment with additional parameters. Overall, the study shows the limitations of rule-based approaches in modeling Turkish morphology and how syllable information helps in the learnability of the aorist marker. This study points out several avenues for future improvement, such as implementing corrective feedback, that could potentially change the results. The study hopefully has contributed to our understanding of the parallels between computational models and human language acquisition.
Türk İşaret Dili'nde (TİD) olay yapısı
This study investigates how telicity is realized in Turkish Sign Language (TİD), with a focus on the encoding of event structure through nonmanual markers, manual forms, and kinematic patterns. Data from 30 signers (15 Deaf of Deaf and 15 Deaf of Hearing) demonstrate that telicity marking in TİD involves an intricate interplay of continuous and discontinuous nonmanuals, manual forms, and movement dynamics. Continuous nonmanuals predominantly align with atelic events, while discontinuous nonmanuals are exclusive to telic ones. Iconic forms are primarily associated with atelic events. Phonological motion profiles provide another key cue, with atelic events exhibiting harmonic motion and telic events displaying non-harmonic motion. This distinction is observed through Pose Estimation, a cost-effective alternative to Motion Capture, which highlights distinct kinematic patterns. Age of acquisition (AoA) analysis further reveals that telicity encoding through nonmanuals is a resilient feature in TİD, with DoD signers displaying greater use of nonmanuals across both telic and atelic events. Collectively, these findings support the Event Visibility Hypothesis (EVH; Wilbur, 2003, 2008), illustrating that the underlying event structure is visible through both phonological and kinematic representations in TİD.
Türkçe özne ve nesne ortaçlarının işlenmesinde bağlamın etkisi
Sentence processing is one of the major topics that is studied in psycholinguistics. Relative clauses due to their complex structures have offered a rich test bed to researchers studying in the psycholinguistics (Traxler, Morris and Seely, 2002; Chien-Jer and Bever, 2006). The findings obtained from psycholinguistic studies indicate that the processing of SRCs is much easier than the processing of the object relative clauses in some languages (i.e., Chinese: Lin and Bever, 2006; Dutch: Frazier, 1987; German: Holmes and O'Regan, 1981; Hebrew: Arnon, 2005). In other words, there is an asymmetry between the relative clause types in terms of processing. However, it is thought that when relative clauses are given in context, the relevant asymmetry may be eliminated (Yang, Mo ve Louwerse, 2012). This idea is based on Carl and Steedman's Referential Support Theory (1985). This study is an attempt to illustrate whether discourse has an effect on the processing of Turkish relative clauses, and whether the processing asymmetry between Turkish subject and object relative clauses disappears when the context is added. In order to test the effects of the context, the study employed an eye-tracking method. Participants were chosen with convenience sampling. During the eye-tracking experiment, sixty-four (64) sentences were presented to the fifty-three (53) native Turkish speakers who are undergraduate. Of these sentences sixteen (16) were isolated sentences while the remaining sixteen (16) were given in context. Meanwhile, thirty-two (32) filler sentences including 16 isolated sentences and 16 sentences in context were added to the materials. During the experiment the participants read all the sentences, and where and how long they fixate were recorded. In addition, following each item, a comprehension question was asked to the participants. The resulting accuracy of the questions was thought to display the discourse effect on the processing of Turkish subject and object relative clauses. The data obtained were analysed by using Friedman Test. The findings of the study indicate that discourse had an effect on the processing of Turkish subject and object relative clauses in a negative way. To clarify, the results of the total fixation time, the regressive eye movements and the comprehension questions showed that the asymmetry between the isolated relative clauses had been eradicated because SRCs became more difficult to process within context. Thus, based on these findings, it can be stated that on the processing of Turkish relative clauses the presence of discourse does not have an effective role.
The investigation of pragmatic awareness levels of Turkish EFL teachers with a focus on request and apology situations
This study investigated the pragmatic awareness levels of Turkish EFL (English as a Foreign Language) teachers, focusing specifically on their understanding and application of pragmatic norms in request and apology situations. Pragmatic competence, a crucial aspect of communicative competence, enables language users to navigate social interactions effectively. However, research indicates that non-native English teachers may face challenges in this domain, which could impact their teaching practices. The research employed a qualitative design to explore this issue comprehensively. The primary data collection tools included a Discourse Completion Test (DCT) and open-ended interviews. The DCT was designed to assess teachers' ability to produce contextually appropriate requests and apologies across various scenarios differing in power dynamics, social distance, and imposition levels. Responses were analysed qualitatively to identify patterns in politeness strategies and pragmatic appropriateness. Complementing the DCT, semi-structured interviews were conducted to explore participants' perceptions of pragmatic norms, their awareness of cross-cultural differences, and the methods they use to incorporate pragmatic competence into their teaching. The findings indicate that while Turkish EFL teachers generally possess a foundational understanding of pragmatic norms, challenges arise in adapting their strategies to nuanced contextual demands. The qualitative analysis revealed a disconnection between theoretical knowledge and practical application, with participants expressing the need for targeted professional development in pragmatics. The study highlights the importance of integrating pragmatic training into teacher education programs. One implication is that addressing these gaps could improve EFL teaching practices and help teachers develop effective communication skills in various social contexts.