Demirci (Manisa) ve Burhaniye (Balıkesir) çevresinin jeolojisi ve bitümlü şeyl olanakları

öz Demirci (Manisa) çevresindeki bitümlü şeyi içeren ve 1060 metre kalınlığa erişen Miyosen istifi, alttan üste; Kurtköyü, Teniköy, Mahmutlar ve Demirci formasyonlarına ayrılmıştır. Kurtköyü formasyonu başlıca gnays bileşenli çakıltaşı ve kumtaşmdan oluşur. Yeniköy formasyonu kaba ve ince ta neli kumtaşi, kalkerli şeyi, çamurtaşı ve kireçtaşı içerir. Mahmutlar formasyonu, havzanın batı sınırında, şist ve gnays bileşenli çakıltaşı, kumtaşi ve tüf itten, havza ortasında Akdere tüfü ile simgelenir. Birim, alttaki birimler üzerine. uyumsuz olarak gelir. Demirci formasyonu ince taneli kumtaşi, çamurtaşı,. bitümlü şeyi, tüf it ve şeyi kaya bileşenlerinden oluşur. Havzanın doğu sınırında, yaklaşık K-G doğrultuda yayılan volkanik kayalar başlıca andezit, tüf ve riyolitleri kapsar. Kurtköyü ve Teniköy formasyonlarının kaya türü ve tor tul yapı özellikleri, birimlerin alüvyal yelpaze ve akarsu ortamlarında çökeldiğini yansıtır. Birikim alanı, Mahmutlar formasyonunun çökelmesiyle, zaman zaman akarsu kanalları ile kesilen, durgun ve yarı bataklık göl ortamı niteliğine dönüşür. Tortul birikim ve havza sınırları, olasılıkla Miyosen öncesi KD-GB gidişli ve Miyosende yeniden işleyen faylar ile kontrol edilmiştir. Burhaniye (Balıkesir) çevresinde bitümlü şeyi içerenii erken-orta Miyosen istifi, alttan üste; Hasanoba volkanik leri, Davcaburun formasyonu, Nusratlı formasyonu, Çetmi volkanikleri, Pelitköy, Şarköy formasyonlarx ve Ballıktepe volkaniklerine bölünmüştür. Küçükkuyu kuzeyindeki başlıca andezit ve tüflerden olu şan Hasanoba volkanikleri, Kazdağ Masifi temel kayaları üze rinde uyumsuz olarak bulunur. Volkanoklastik çakıltaşı ve tüf itlerden oluşan Daveaburun formasyonu, Hasanoba volkanik- leri ve temel üzerine uyumsuz olarak gelir. Husratlı formas yonu tüf it, çamurtaşı, şeyi ve kireçtaşı çok katlı tekrar lanmasından oluşur. Igemen olarak beyazımsı tüf ve andezit ten oluşan Çetmi volkanikleri, Husratlı formasyonu üzerine uyumlu olarak gelir. Pelitköy formasyonu kırmız ımsı-kahyeren- gimsi, kötü boylanmış, volkanik ve temel kayalardan türeme bileşenler içeren çakıltaşmdan oluşur. Birim, Burhaniye gü- neyinde geniş yayılımlı volkanik kayalar üzerine uyumsuz olarak gelir. Benzer kaya birimlerini içeren Şarköy formas yonu Tepebağ, Göğustepe kireçtaşı, Şeytankaya ve Adatepe ü- yelerine ayrılmıştır. îepebağ üyesi bitümlü şeyi içerir ve başlıca tüf it, şeyi, çamurtaşı ve kireçtaşmdan yapılıdır. Ballıktepe volkanikleri, çalışılan alandaki en genç volkanik üründür. Ayırtlanan birimlerin kaya türü ve tortullaşma özellik leri, çalışma alanında Miyosende lagüner ortam koşullarının varlığına işaret eder. Birikim alanının Küçükkuyu kuzeyindeki bölümü, Kazdağ Masifinin yükselmesinden etkilenmiştir.İÜ Toplam bitümlü şeyi kalınlığı, Demirci'de 3 ile 15.60 m, Burhaniye'de 2.5 ile 8 m arasındadır. Demirci'de 172 milyon ton, Burhaniye'de 30 milyon ton görünür rezerv saptanmıştır. Opal CT re zeolitler Demirci bitümlü şeyll erinde, kuvars ise Burhaniye bitümlü şeyll erinde egemen mineral bileşenleri oluşturur. Demirci bitümlü şey İlerinde kuvars, muskovi t ve montmorillonit } Burhaniye bitümlü şey İlerinde analsim, kaoli- nit, illit, dolomit ve feldispat bol olarak bulunur. Ba, As, Rb Ve Sr her iki bitümlü seyide de diğer iz elementlere göre yüksek orandadır. Demirci bitümlü şeyllerinin toplam organik karbon oranı $> 10.40 - 22.56, üst ısı değeri 1536 - 3506 Kcal, toplam kü kürt % 1.61 - 5.57, toplam azot $> 0.058 - 0.36 arasındadır. Burhaniye bitümlü şeyllerinin toplam organik karbon oranı ^3.17 - 17.22, Üst ısı değeri 339 - 2591 Kcal, toplam kükürt fb 0.21 - 1.7, toplam azot # 0.11 - 0.31 arasında değişir. Demirci bitümlü şeylleri organik maddesinin # 50 den fazlası, Burhaniye bitümlü şeyllerinin # 20 - 50 si killi bi- tümden oluşur. İksinit, inert ini t ve vitrinit gurubu maseral- ler az orandadır. Burhaniye bitümlü şeyllerinin eksinit ora nı, Burhaniye bitümlü şeyllerinin eksinit oranından fazladır. Her iki bitümlü şeylin vitrinit yansıması 0.3 den küçüktür. Demirci bitümlü şeyllerinin ilksel organik maddesi baş lıca alg, bitki kırıntısı ve sporomorflardır. Burhaniye bi tümlü şeyllerinin ise egemen olarak alg dir.