Deneysel diabetin serebellar CREB / BDNF yolağı ve motor fonksiyona etkisi

Diabetes mellitus (DM), yüksek mortalite ve morbidite riski olan kronik bir hastalıktır. Diabetle oluşan santral sinir sistemindeki değişikliklerin lokomotor bozulma ve nöro-davranışsal bozuklukların oluşma riskini arttırdığı bilinmektedir. Serebellum, hareketlerin koordinasyonu ve vücuttaki motor fonksiyonların yerine getirilmesinde temel bir rol oynar. Siklik AMP Regülatuar Eleman Bağlayıcı Protein (CREB) / Beyin kaynaklı nörotrofik faktör (BDNF) yolağı beyindeki öğrenme, hafıza, duygudurum dengeleri ve ödül mekanizmaları gibi çeşitli fonksiyonların düzenlenmesinde rol oynamaktadır. Çalışmalar, DM gibi kronik hastalıkların CREB/BDNF yolağını bozabileceğini ve nörodejenerasyona neden olabileceğini göstermiştir. CREB/BDNF yolağı diyabette beynin özellikle hipokampüs ve diğer bölgelerinde çalışılmış ancak serebellum yolağı tam olarak araştırılmamıştır. Oksidatif stres gibi karmaşık patofizyolojik mekanizmaların, diabetes mellitus ile ortaya çıkan nöronal hücre hasarında rol oynadığı gösterilmiştir. Deneysel diabetin serebellum üzerindeki olası zararlı etkileri çok iyi anlaşılamamıştır. Bu çalışmanın amacı deneysel olarak oluşturulan diabetin serebellumdaki etkilerini incelemek, diyabetin serebellar motor fonksiyonu nasıl etkilediğini ve diyabetin oksidatif stres parametreleri ile CREB/BDNF proteinleri üzerindeki etkisini araştırmaktır. Çalışmamızda 24 adet 300-350 gr ağırlığında erkek Wistar Albino cinsi sıçan rastgele iki gruba ayrılmıştır. 1) Kontrol grubu, 2) Diabet grubu. DM oluşturmak için streptozotosin (STZ) tek doz (60 mg/kg) olarak intraperitoneal (i.p.) yolla uygulanmıştır. STZ uygulamasından 3 gün sonra açlık kan şekeri düzeyinin >250 mg/kg olması diabet olarak kabul edilmiştir. Deney sonlandırılmadan önce hayvanlarda motor koordinasyonu değerlendirmek için kiriş yürüme testi (Beam Walking test) uygulandı. Feda edilen sıçanlardan serebellum dokuları toplanarak CREB ve BDNF protein düzeyleri ELİSA yöntemiyle ölçüldü. Ayrıca lipid peroksidasyonunu göstermesi açısından malondialdehid (MDA) düzeyi ve antioksidan gösterge olarak glutatyon (GSH) seviyeleri ölçüldü. Kiriş yürüme testinde platformu tamamlama süresi diabet grubunda kontrol grubuna göre düşük bulundu (p<0,05). Serebellum BDNF düzeyi diabetik grupta kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p<0,05). Serebellum CREB düzeyleri kontrol ve diabet grupları arasında anlamlı farklılık yoktur. Serebellum MDA düzeyleri diabet grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0,05). Serebellum GSH düzeyleri ise diabet grubunda düşük bulunmasına rağmen iki grup arasında anlamlı farklılık yoktur. Bu çalışma diyabetin serebellumda BDNF seviyesini azalttığını ve oksidatif stresi arttırarak motor fonksiyonlarda bozulma yarattığını göstermiştir.