Deneysel karbonmonoksit zehirlenmesinde idebenon'un iskemik doku hasarı, apoptoz, inflamasyon ve oksidatif hasarı iyileştirici nöroprotektif etkisi

Amaç: Bu çalışma, çeşitli mekanizmalarla oksidasyonu önleyici etkisi olan, hücre ve sinir hasarını azaltarak bilişsel fonksiyonları iyileştirici özelliği bilinen ve literatürde yayınlarla desteklenen İdebenon'un karbonmonoksit (CO) zehirlenmesinde; iskemi, inflamasyon, oksidasyon ve hücre hasarına bağlı olarak beyinde meydana gelen sekonder hasarları azaltabileceği ya da önleyebileceği hipotezi ile planlandı. Yöntem: Bu çalışmada, deneysel olarak CO zehirlenme protokolü oluşturularak, 40 adet olgun dişi Wistar Albino rat kullanıldı. Çalışma gününe kadar ratlar 22 ºC oda sıcaklığında, su ve standart rat yemi verilerek standart kafeslerde tutuldu. Deney prosedüründe, fanusa yerleştirilen ratlara CO ve hava verildi. Ratlar 5 gruba ayrıldı. Grup 1 (Sham), grup 2 (CO + 2mL SF), grup 3 (CO + İdebenon 100mg/kg), grup 4 (CO + İdebenon 200 mg/kg), grup 5 (CO + İdebenon 300mg/kg) olarak belirlendi. Belirlenen protokole göre ratlara belirlenen dozlarda İdebenon 5 gün boyunca 24 saat arayla oral olarak uygulandı. Deney protokolünün başlangıcından 120 saat sonra ratlara anestezi uygulandıktan sonra ratlardan alınan kan ile oksidatif hasar belirteç seviyeleri değerlendirildi ve beyin dokusu kraniotomi ile çıkarılarak hipokampüs için histopatolojik ve biyokimyasal değişiklikler incelendi. Bulgular: Hipokampüs dokularının apoptoz indeksi ve dejenerasyon grade değerlendirmesi yapıldı. Apoptoz indeksi ve histopatolojik dejenerasyon grade açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptandı (p=0.001). İdebenon verilmeyen Grup 2 en yüksek apoptoz indeksine sahipken, İdebenon verilen gruplar arasında apoptoz indeksi en düşük olan Grup 5 olarak saptandı. Doku ve serumlardan biyokimyasal protein seviyelerinin değerlendirilmesi yapıldı ve NSE, TOS, TAS, OSI ve MDA parametrelerinde İdebenon verilen ve verilmeyen gruplar arasında anlamlı farklılıklar saptandı (p=0.001). Sonuç: Ratlarda oluşturulan deneysel CO zehirlenmesi modelinde İdebenon uygulamasının; CO intoksikasyonu nedeniyle meydana gelen beyin hasarına bağlı dejenerasyonu azalttığı, ayrıca oksidatif strese karşı koruyucu nöroprotektif etkisi olduğu saptandı. Anahtar Kelimeler: CO zehirlenmesi, İdebenon, Nöroproteksiyon