Depremi yaşamış bireylerin deprem stresi ile başetme stratejileri ve kişilik özellikleri arasındaki ilişki

Depremi Yaşamış Bireylerin Deprem Stresi ile Başetme Stratejileri ve Kişilik Özellikleri Arasındaki İlişki Amaç: Bu araştırma, depremi yaşamış bireylerin kişilik özellikleri ile deprem sonrası stresle başa çıkma stratejileri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Araştırma, tanımlayıcı ve ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Adıyaman ili Kahta ilçesinde yaşayan ve depremi deneyimlemiş bireylerden gelişigüzel örnekleme yöntemiyle seçilen 290 kişiden veri toplanmıştır. Veriler; "Kişisel Bilgi Formu", "Beş Faktör Kişilik Özellikleri Ölçeği" ve "Deprem Sonrası Stresle Başetme Stratejilerinin Değerlendirilmesi Ölçeği" aracılığıyla yüz yüze görüşmelerle elde edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %50,3'ü kadın, %62,4'ü 18-34 yaş aralığında, %50,7'si evlidir. %51,7'si deprem nedeniyle mal veya para kaybı yaşamıştır; %48,6'sının aile üyelerinden biri vefat etmiştir. Kişilik özelliklerinde en yüksek ortalama öz denetimlilikte (X̄=7,48), en düşük ise nörotiklikte (X̄=6,04) bulunmuştur. Başetme stratejileri içerisinde dini başetme (X̄=17,14) ve olumlu yeniden değerlendirme (X̄=19,25) yüksek düzeyde, sosyal destek arama ise (X̄=12,67) orta düzeydedir. Korelasyon analizine göre dışadönüklük, uyumluluk ve deneyime açıklık gibi pozitif kişilik özellikleri, olumlu başetme stratejileriyle anlamlı ilişkiler göstermiştir. Regresyon analizinde, dini başetme davranışının en güçlü yordayıcısı uyumluluk; olumlu yeniden değerlendirmenin nörotiklik ve deneyime açıklık; sosyal destek aramanın ise dışadönüklük ve deneyime açıklık olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Deprem sonrası bireylerin başetme biçimlerinde kişilik özelliklerinin belirleyici olduğu saptanmıştır. Halk sağlığı hemşirelerinin, afet sonrası bireylere yönelik müdahalelerinde kişilik yapılarını dikkate alarak bireylere uygun psikososyal destek sunmaları önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Afet psikolojisi, Başa çıkma stratejileri, Deprem, Halk sağlığı hemşireliği, Kişilik özellikleri