Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda vestibüler değişiklikler ve metilfenidat tedavisinin vestibüler sisteme etkisi

Amaç: Çalışmanın amacı vestibüler fonksiyonlar ile Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) arasındaki potansiyel bağlantıyı incelemek, DEHB tanısı almış çocuklarda vestibüler fonksiyon bozukluklarının varlığını araştırmak ve Metilfenidat (MPH) tedavisinin vestibüler sistem üzerine olan etkisini incelemektir. Yöntem: Bu çalışmanın ilk aşamasına çocuk psikiyatri kliniğine başvuran 7-15 yaş aralığında, yeni DEHB tanısını almış 15 çocuk ve sağlıklı 12 çocuk katılmıştır. İkinci aşamada ise yeni DEHB tanısı alan 19 çocuk en az 3 ay süre ile kliniğine uygun dozda metilfenidat kullanarak değerlendirilmiştir. Çocukların psikiyatrik muayeneleri yapıldıktan sonra; Conner's Anne Baba Değerlendirme Ölçeği Kısa Formu (CADÖ), Atilla Turgay Çocuk ve Ergenlerde Yıkıcı Davranım Bozuklukları İçin DSM -IV'e Dayalı Tarama Ölçeği, Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi–Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli DSM-5 (KSADS-PL), Berg Pediatrik Denge Ölçeği (PBDÖ) uygulanmıştır. Vestibüler değerlendirme için ise Servikal Vestibüler Uyarılmış Miyojenik Potansiyel Test (c-VEMP), Oküler Vestibüler Uyarılmış Miyojenik Potansiyel Test (o-VEMP) ve Video Head Impulse Test (VHIT) uygulanmıştır. Bulgular: Sağlıklı grup ile ilk kez tanı alan DEHB grubu karşılaştırıldığında VHIT Lateral Gain, Anterior Gain, Posterior Gain ölçümleri için sağlıklı grupta daha yüksek ölçüm değerleri saptanmış, VHIT Lateral Asimetri, VHIT Larp Asimetri değerleri için ise DEHB grubunda daha yüksek olmak üzere anlamlı farklılık görülmüştür. C-VEMP N1, P1N1 Latans ölçümlerinde gruplar arası anlamlı farklılık bulunmuştur. Denge değerlendirilmesinde PBDÖ Puanları sağlıklı grupta daha yüksek olmak üzere anlamlı farklılık saptanmıştır. MPH tedavisinin etkilerini için VHIT Ralp asimetri ve VHIT Larp asimetri değerlerinde anlamlı değişim gözlenmiştir. PBDÖ, Conners Davranış Sorunu Alt Ölçeği, Conners Hiperaktivite Alt Ölçeği, Conners Kaygı Alt Ölçeği, Conners Öğrenme Sorunları Alt Ölçeği puanlarının değişimlerinde anlamlı farklılık bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada DEHB tanısı alan çocukların motor koordinasyon ve denge sorunları yaşadığı, aynı zamanda vestibüler fonksiyonlarında da bozukluklar olduğu ortaya koyulmuştur. MPH tedavisinin ise denge becerilerinde iyileşme sağladığı ancak doğrudan vestibüler ölçüm değerlerine etkisinin olmadığı ön sonucuna varılmıştır. Vestibüler sistem ile DEHB arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi için standart nöropsikiyatrik muayenenin yanı sıra vestibüler değerlendirmeyi de içeren geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: DEHB, denge, vestibüler, video baş itme testi, vestibüler uyarılmış miyojenik potansiyeller.