Dini-toplumsal kültürde çocuk Osmaniye – Duisburg karşılaştırması

Çocuk – toplum etkileşimini göz ardı etmek, onun topluma ne tür kazanımlar sağladığı ve toplumdan neler aldığının çocuğu sosyal varlık olarak algılanmasını zorlaştırır. Çocuk öncellikle ailesinden ve çevresinden, ait olduğu toplumun kültürünü ve dinî inançlarını öğrenir ve hayata geçirir. Daha sonra öğrendiklerini gelecek nesillere geliştirerek aktarır ve bu şekilde kültürün devamını sağlar. Bu durum çocuğun hayatımızdaki yerinin ne olduğunu anlamamız açısından oldukça önemlidir. Çocuğun birçok tanımlaması yapılmış olsa da Sosyoloji alanının çocuğu kendi içinde tanımlaması oldukça zordur. Çocuk toplumdan bağımsız düşünülemez. Çocuk bir aileyi tamamlar, kültürel değerler açısından taşıyıcı olur, bir milletin soyunu devam ettirir, aynı zamanda dini bir sembol olarak da görülebilir. Toplumdaki bazı yapıları ve anlayışları değiştirebilir. Toplumu oluşturan yapı taşı ailedir ve ailenin en küçük parçası ise çocuktur. Dolayısıyla sosyolojik olarak toplumu anlamaya çalışmak, çocuğu doğru anlamaktan geçer. Bu çalışmada, çocuk ve çocukluğun Orta Çağdan günümüze kadar çocuğun toplumdaki yerini ve önemini araştırmak ve toplumun çocuklara dini-kültürel olarak yaklaşımında süreklilik sağlayıp sağlamadığını incelemek, çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu bağlamda, günümüzde toplum içinde çocuk kavramının ne anlama geldiğini, eskiyle yeni arasında, yani dört kuşak öncesine kadar bir kıyaslama yaparak, Osmaniye ile Duisburg arasındaki benzerlik ve farklılıkları araştırdık. Bununla birlikte Orta çağdaki çocuk ve çocukluk kavramını inceleyerek bu dönemde çocukların toplumda varlıklarını gösteremediğini, Sanayi Devrimi ve matbaanın icadı ile çocuk kavramının ortaya çıktığını saptadık. Modern dönemde ise çocuk adına birçok çalışma yapılmış ve çocukların varlığı oldukça ön plana çıkmıştır. Onların eğitimine, sağlığına, giyimlerine oynadıkları oyunlara kadar her yönüyle önem verilmeye başlanmıştır. Hatta çocuklar adına kanunlar çıkarılmıştır. Bununla beraber Osmanlı döneminde dini açıdan çocukların yeri ve değerini araştırdık. Batı, çocukları günahkâr bir varlık olarak görürken İslam dininin etkisiyle Müslümanlar çocukları temiz, saf ve günahsız olarak nitelendirirler. Dini – toplumsal olguların çocuk algısına ya da çocuğa yönelik davranış biçimlerinin şekillendirmesinde önemli etkisinin olduğu görüldü. Araştırmamız esnasında elde ettiğimiz verilerin gösterdiği kadarıyla çocuk, ailenin tamamlayıcısı olduğunu, ait oldukları toplumlara ve ailelerine sorumluluk bilinci kazandırmalarının yanında kadına da annelik duygusunu yükleyerek eş rolünü geri plana attığını görmekteyiz. Bununla birlikte çocuk, Türk kültüründe önemli bir değer taşıyıcısıdır. Bir milletin kültürünün ve yaşam biçiminin devamlılığını sağlayacak yalnızca çocuklardır. Toplum bunun zamanla farkına varmıştır. Bundan dolayı Sosyoloji alanında her geçen gün çocuk temelli yeni ve nitelikli çalışmalar yapılmaktadır. Anahtar Kelime: Çocuk, Çocukluk, Geleneksel Türk Kültürü, Geleneksel Türk Toplumu, Modernleşme