Domaniç Nefs-i Bozyalak, Karaköy, Saruhanlar, Sarıot köylerinin sosyal ve iktisadi yapısı (1844-1845)

Osmanlı İmparatorluğu'nda Tanzimat'ın ilanından sonra maliye alanında yeni düzenlemeler yapılmış, herkesin ticari gelirine göre tek bir vergi alınması için yeni kanunlar çıkarılmıştır. Halkın vergiye esas alınacak mal, emlak ve kazancının tespiti için yapılan yazımlar sonucu hazırlanan Temettu'at defterleri Başbakanlık Osmanlı arşivinde kayıtlı bulunmaktadır. Temettu'at defterleri, ait oldukları yerleşim birimlerinin sosyal ekonomik yapıları hakkında önemli bilgiler vermektedir. Osmanlı Devleti'nin vergi kaynaklarını ve mükelleflerini tespit amacıyla, taşrada titizlikle uygulanmış olan temettu'at sayımları, 19.yüzyıl Osmanlı Devleti'nin sosyal ve ekonomik yapısı ile ilgili bize ayrıntılı malzemeler sunmaktadır.Bu çalışma 07739, 07737, 07724, 07734 numaralı Temettu'at defterlerine göre Domaniç Nefs-i Bozyalak, Karaköy, Saruhanlar ve Sarıot köylerinin 1844-1845 yılındaki sosyal, kültürel ve iktisadi durumunu incelemeyi hedeflemektedir. Bu çalışma, giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde Domaniç ilçesinin tarihi hakkında, birinci bölümde ise Tanzimat sonrası idari ve mali reformlar hakkında malûmat vererek , Osmanlı Devleti'nin vergi düzeni ve tahrirlerin yapılışı konularına değinildi. Bu tahrirler içinde yer alan Temettu'at tahrirleri ve kayıtların tutulduğu Temettu'at defterleri üzerinde duruldu. Yine bu bölümün sonunda çalışmanın temel kaynağı durumundaki Başbakanlık Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı'ndan fotokopi yolu ile elde edilen 1844-1845 yılında Domaniç Nefs-i Bozyalak, Karaköy, Saruhanlar, Sarıot köylerindeki ikamet eden Müslümanların emlak, arazi ve gelirlerini içeren 07739, 07737, 07724, 07734 numaralı Temettu'at defterleri hakkında bilgi verildi.İknci bölümde Domaniç Nefs-i Bozyalak, Karaköy, Saruhanlar, Sarıot köylerinin 1844-1845 yılındaki durumu incelendi. Bu inceleme sosyo kültürel hayat, ziraat ve hayvancılık diye üç ana başlıkta toplandı. Bu başlıklar altındaki konular da ayrıntılar ile değerlendirildi. Ele aldığımız dönem sınırları içinde, Nefs-i Bozyalak, Karaköy, Saruhanlar, Sarıot'un idari ve sosyal yapısına, nüfusuna, meslek grupları konularına yer verildi. İdari ve sosyal yapıyı değerlendirmekle, sonraki bölümlerdeki iktisadi yapıya temel hazırlandı. İktisadi faaliyetlerin başında yer alan tarım ve hayvancılık konularına değinildi. Öncelikle tarım yapılan toprak miktarı, ziraati yapılan ürünler tablo ve grafikler yardımıyla ele alındı. Ardından hayvancılık faaliyetlerini türüne göre sınıflandırarak ele aldık. Vergi çeşitleri ve vergi dağılımları da açıklanmıştır. Sonuç kısmında çalışmayla ilgili kısa bir değerlendirme yapıldı.Anahtar Kelimeler: Domaniç Bozyalak, Karaköy, Sarıot, Saruhanlar, Temettuat Defterleri.