Dış ticaret girişimciliği belirleyicilerinin tarihsel kodları

İşletmeler için kâr elde etmek en öncelikli amaçtır. Bu amacı gerçekleştirirken ulusal sınırlar içierisinde yeterince büyümüş işletmeler bir süre sonra coğrafi sınır ötesi pazarlardan da kâr elde etmenin yollarını ararlar. Bu noktada yapacakları faaliyetler girişimcilik faaliyetleri olacaktır. Sınır ötesi girişimcilik faaliyetlerinde uluslararası girişimcilik ve dış ticaret girişimciliği kavramları literatürde öne çıkmaktadır. Çalışmada bu iki kavramın birbirinden farkları tarihsel inşa süreçleri bağlamında ele alınmıştır. Bu kapsamda farklı uluslararasılaşma eğilim ve faaliyetlerinin derinlerindeki sosyal ve tarihsel kodlara erişmek üzere farklı uluslararasılaşma düzeylerine ve süreçlerine sahip iki ülke olarak Britanya İmparatorluğu ve Osmanlı İmparartorluğu incelenmiştir. Böylece niçin bazı ülkelerin erken bazı ülkelerin ise geç uluslararasılaştığı sorusundan yola çıkarak uluslararasılaşmada belirleyici rol oynayan temalara ulaşmak amaçlanmıştır. Ötesinde niçin sorusunu daha derinlemesine irdeleyebilmek için uluslararasılaşmada belirleyici olan temalarda ne düzeyde bir farklılaşma meydana geldiği araştırılmıştır. Sosyal bir olgunun inşası incelendiği için yorumlamacı bir yaklaşım temel alınan çalışmada araştırılan ülkelerle ilgili veriye ulaşabilmek adına etkin ve zaruri bir tercih olarak içerik analizi yöntemine başvurulmuştur. Önce derinlemesine literatür taraması gerçekleştirilmiş, sonra belirlenen kaynaklar içerik analizine tâbi tutulmuştur. Son olarak ise ulaşılan temalar, bir Çok Kriterli Karar Verme tekniği olarak SWARA yöntemiyle önceliklendirilerek temaların etki düzeyleri ortaya konmuştur. Derinlemesine literatür taraması neticesinde araştırmacı kodlama ve temalandırma yapabilecek birikime ulaşırken 6 adet temaya da ulaşmıştır. Bunlar; din, kültür, ekonomi, devlet yönetimi, hukuk ve bilimdir. Bundan sonra belirlenen çalışmalara içerik analizi uygulanmasıyla elde edilen diğer temalar ise askerî yapı, coğrafya ve toplumsal yapıdır. SWARA yöntemiyle uzman görüşleri doğrultusunda belirlenen bu temaların sıralandırmasında Britanya için sırasıyla bilim, ekonomi, devlet yönetimi, hukuk, coğrafya, askerî yapı, din, kültür ve toplumsal yapı; Osmanlı için ise sırasıyla askerî yapı, coğrafya, devlet yönetimi, din, ekonomi, kültür, bilim, toplumsal yapı ve hukuk temalarının etkili olduğu görüşüne ulaşılmıştır. Bu haliyle Britanya'da gelişen uluslararasılaşma yaklaşımının uluslararası girişimcilik kavramının temellerini inşa ettiği, Osmanlı İmparatorluğu'nda gelişen uluslararasılaşma yaklaşımının ise dış ticaret girişimciliği kavramının inaşasına katkı sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.