Dünya Sağlık Örgütü'nün yeni sınır değer önerilerine göreTürkiye'de hava kalitesinin değerlendirilmesi

Partikül maddeler (PM 2.5 ve PM 10 ), ozon (O 3 ), azot dioksit (NO 2 ), kükürt dioksit (SO 2 ) ve karbon monoksit (CO) dış ortam havasında sürekli olarak izlenmesi gereken hava kirleticileridir. Hava kalitesi sadece uyulması gereken bir standart değil, sağlıklı bir hayat ve çevre için sağlanması gereken gereksinimdir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), tüm dünya nüfusunun %99'unun önerilen hava kalitesi standartlarına uygun olmayan şehirlerde yaşadığı belirtilmiş ve 2021 yılında sınır değer önerilerini daha sıkı olacak şekilde güncellemiştir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki hava kalitesi izleme istasyonlarında 2020 ve 2021 yıllarında ölçülen PM 10 , PM 2.5 , SO 2 ve NO 2 kirletici değerlerinin yeni DSÖ sınır değer önerilerine uygun olup olmadığının belirlenmesidir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından işletilen Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı'ndan 2020 ve 2021 yılı için indirilen veriler kullanılarak Türkiye'deki hava kalitesi yeni DSÖ sınır değer önerilerine göre değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, 2020 yılı için yıllık ortalama PM 2.5 , NO 2 ve PM 10 sınır değerinin aşıldığı istasyonların oranları sırasıyla %81, % 63 ve % 40 olarak tespit edilmiştir. 2021 yılında yıllık ortalama PM 2.5 , NO 2 ve PM 10 değerinin aşıldığı istasyonların oranları ise sırasıyla %19, %37 ve %60 olarak bulunmuştur. Ayrıca çalışmada, PM 10 , PM 2.5 , SO 2 ve NO 2 kirletici ölçümlerinin en yüksek olduğu istasyonlar da belirlenmiş ve sebepleri yorumlanmıştır. DSÖ sınır değerlerinin üzerinde ölçüm yapan istasyonların bulunduğu bölgelerdeki hava kalitesinin halk sağlığını tehdit edecek düzeyde olduğu söylenebilir.