Duyu bütünleme uygulayan terapistlerin vestibüler sisteme bağlı fonksiyonlarının değerlendirilmesi

Duyu bütünleme (DB) terapisi çoğunlukla ergoterapistler tarafından yaygın olarak kullanılan bir müdahale yöntemidir. Terapistler, bu müdahale yönteminde kullanılan materyaller ile yapılan aktiviteler sebebiyle yoğun şekilde görsel ve vestibüler uyaranlara maruz kalmaktadırlar. Bu durum DB terapisi uygulayan klinisyenlerin baş dönmesi ve denge bozukluğu gibi problemler yaşamalarına neden olabilir. Nitekim ergoterapistlerden alınan sözlü aktarımlar, bu durumu desteklemektedir. Literatürde yakın alanlarda duyusal uyaranlara maruz kalma ile ilgili bazı araştırmaların olmasına karşın DB terapisi uygulayan klinisyenlerle ilgili bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu sebeple, DB terapisi uygulayan klinisyenlerin sürekli ve yoğun şekilde duyusal uyaranlara maruz kalmalarının vestibüler sistemle bağlantılı fonksiyonlarını etkileyerek bir engellilik veya günlük yaşam aktivitelerinde (GYA) kısıtlılık oluşturup oluşturmadığı araştırıldı. DB terapisi uygulayan klinisyenlerin, baş dönmesi engellilik durumları Baş Dönmesi Engellilik Envanteri ile değerlendirildi. Katılımcıların baş dönmesi ve denge bozukluğu gibi problemlerle ilişkili olarak GYA'daki kısıtlılık düzeylerini ölçmek için ise Vestibüler Bozukluklar Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği kullanıldı. Anketler, DB terapisi uygulayan ergoterapist ve fizyoterapistlere sosyal medya ve e-posta yolu ile iletildi. Elde edilen verilerin normal dağılıma uygunluğu histogram grafiği ile değerlendirildi. Katılımcıların anlamlı düzeyde bir engellilik veya GYA'da kısıtlılık yaşayıp yaşamadıklarını belirlemek için işaret testi yapıldı. Normal dağılım göstermeyen bağımsız iki grup karşılaştırmasında Mann-Whitney U testi, ikiden fazla grubun karşılaştırmasında Kruskal Wallis H testi kullanıldı. İstatistiksel analizler SPSS yazılımı ile yapıldı. Güç analizi için G-Power yazılımı kullanıldı. Çalışmaya toplam 305 kişi katıldı. Araştırmanın dahil edilme kriterlerini karşılayan 232 katılımcının verileri analiz edildi. Elde edilen bulgulara göre, DB terapisi uygulayan klinisyenlerin baş dönmesine bağlı engellilik durumu toplam puanına göre engellilik yaşamadıkları (p > 0,05) ama emosyonel ve fiziksel alt boyutlarda engellilik yaşadıkları (sırasıyla p = 0,027; p = 0,020) görüldü. Bununla birlikte olgular yaş, cinsiyet, çalışma yılı, rehabilitasyon merkezinde çalışıp çalışmama, Snoezelen ekipmanlarını kullanma bakımından sınıflandırıldığında gruplar arasında bazı farklılıklar görüldü (p < 0,05). Ayrıca katılımcıların baş dönmesi ve denge bozukluğuyla ilişkili GYA'daki kısıtlılık düzeyleri toplam puanına ve alt boyutlarına göre bakıldığında terapistlerin GYA'da kısıtlılık yaşadıkları görüldü (tüm değerler p < 0,001). Ancak olgular yaş, cinsiyet, çalışma yılı gibi değişkenler bakımından sınıflandırıldığında gruplar arasında bir farklılık görülmedi (p > 0,05) DB terapisi uygulayan klinisyenlerin, baş dönmesi ve denge bozukluğu gibi sorunlarla ilişkili olarak GYA'da problem yaşadıkları görülmektedir. Bu bağlamda terapistlerin gün içindeki DB terapisi seans sayılarının ve sürelerinin azaltılması gibi çalışma koşullarının iyileştirilmesine yönelik düzenlemeler önerilebilir. Ayrıca DB terapisi seanslarının bir hafta içerisindeki dağılımı daha dengeli şekilde planlanabilir. Terapistlerin, görsel-vestibüler uyaranlara maruz kaldıklarında problem yaşamaları durumunda, belirtiler yok oluncaya kadar seanslara ara verilmesi tavsiye edilebilir. Bu bağlamda, DB klinisyenlerinin çalışma koşullarını ve sağlık sorunlarını düzenli olarak değerlendirmek önemli olabilir. Ayrıca, baş dönmesi ile denge sorunlarına neden olabilecek uyaranları azaltmak için çalışma ortamında duyusal ve ergonomik değişiklikler yapmak, klinisyenlerin olası risklerden korumasına yardımcı olabilir.