Düzce ili karayaprak lahanası alanlarında lahana beyazsineği Aleyrodes proletella L.'nın yayılışı, popülasyon dalgalanmaları ve doğal düşmanları

Batı Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Düzce ilinde 2016-2017 yıllarında yürütülen bu çalışmada karayaprak lahanası bitkilerinde zararlı olan lahana beyazsineği, Aleyrodes proletella (Linnaeus)'nın yayılış alanları, konukçuları, doğadaki çıkış zamanları, popülasyon dalgalanması ve popülasyon dalgalanmasına etki eden doğal düşmanları ortaya konulmuştur. Lahana beyazsineği, A.proletella'nın Düzce ilinin tüm ilçelerinde yaygınlık gösterdiği belirlenmiş olup, Düzce ilinin bulaşıklık oranı %84,3'tür. İlçeler bazında ise en yüksek bulaşıklık oranına göre Akçakoca (%97,8), Yığılca (93,3), Gümüşova (%88,9), Kaynaşlı (%84,4), Cumayeri (%82,2), Gölyaka (%80), Çilimli (%75,6) ve Merkez (%75) şeklinde sıralandığı tespit edilmiştir. Aleyrodes proletella'nın yabancı ot konukçusunun ise Asteraceae familyasına bağlı tavşan salatası, şebrek ve meme otu gibi isimlerle bilinen Lapsana communis L. subsp. intermedia (Bieb.) Hayek bitkisi olduğu belirlenmiştir. Aleyrodes proletella'nın doğal düşmanları olarak parazitoit Encarsia tricolor (Hymenoptera: Aphelinidae), predatörler ise Clitostethus arcuatus (Coleoptera: Coccinellidae) ve Chrysoperla carnea (Neuroptera: Chrysopidae) olarak tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada lahana beyazsineği, A. proletella ve parazitoiti E. tricolor'un moleküler yöntemler kullanılarak teşhisleri gerçekleştirilmiştir. Lahana beyazsineğinin kış aylarında göstermiş olduğu popülasyon seyrine bakılarak kışlamış erginlerin hava sıcaklığına bağlı olarak Mart ayından itibaren yumurta bırakmaya başladığı belirlenmiş olup yeni dikilen karayaprak lahanası fidelerinde ise beyazsinek erginlerinin Mayıs ayında görüldüğü saptanmıştır. Aleyrodes proletella'nın Haziran ayının ortaları ile Temmuz ayının başına kadar geçen sürede popülasyonlarının artış göstererek Temmuz-Ağustos aylarında en yüksek seviyelere ulaştığı belirlenmiştir. Beyazsineklerin yoğunluğuna paralel olarak Temmuz ayı ortalarından itibaren görülmeye başlanan parazitoit Encarsia tricolor'un popülasyonlarının artarak devam ettiği belirlenmiştir. Parazitoitin beyazsinekleri parazitleme oranının Temmuz-Ağustos aylarında en yüksek seviyelerine ulaştığı tespit edilmiştir. A. proletella'nın Aziziye, Ağa, Mahirağa ve Topçular lokasyonlarındaki bahçelerde sırasıyla %56,8, %82,7, %63,5 ve %35,5'e varan doğal parazitlenme oranları sonucunda beyazsineklerin popülasyonlarında düşüşlere neden olduğu tespit edilmiştir.