Elazığ basınının öncüsü Mamuratül-Aziz Vilayet gazetesi (1883-1884)

ÖZET İncelediğimiz gazete 1883 yılında Elazığ'da yayınlanan Mamuratül-Aziz (M. A.) Gazetesidir. Vilayetin o dönemdeki adıyla çıkarılan gazete 1914 yılma kadar yayın hayatım sürdürmüş ve bu süre içinde 1478 nüshası yayınlanmıştır. Gamete haftada bir gün "pazar" günleri çıkarılmıştır. 2 yaprak halinde 4 sayfa olarak yayınlanan gazetenin ebatları ise 38+25 cm.'dir. Gazetenin başlıca gelirleri abone ve ilan bedelleridir. Gazetenin yerel haber kaynaklan, muharirleri ve ilçelerde bulunan muhabirleridir. Genel haber kaynaklan ise o dönemde yayınlanan başlıca İstanbul gazeteleridir. M.A. gazetesinin ilk bir yıllık sürede çıkarılan 48 sayısı içinde, yerel ve genel konulu haber, makale, siyasi duyuru (emirname) v.d. olmak üzere çeşitli konularda toplam 826 adet haber ve yazı yer almıştır. Bunun 442 adeti (% 54) 'ü "yerel" konulu haber ve yazılara ayrılmıştır. Bu sayının 239'u (%54) yerel "haberlere", 137'si (%31) ilanlara, 34'ü (%7.7) makale ve şiirlere, 32'si (%7.2) gazeteyle ilgili yazılara ayrılmıştır. Gazete bu sürede yayınladığı toplam 826 adet haber ve yazı sayısının 384'ünü (%46) "genel" konulu haber ve yazılara ayırmıştır. Bunun 251'i (%65.3) genel "haberlere", 81 'i (%21) siyasi duyurulara (emirnamelere), 45 'i (%11.7) makale ve şiirlere ve 7 'si (%1.8) resmi ilanlara ayrılmıştır. M.A. gazetesinin bir yıllık sürede yayınlanan 48 sayısında toplam 19.678 satır sayısı tesbit edilmiştir. Bunun 10.283'ü "yerel" konulu (%52), 9.395'i "genel" konulu (%48) haber ve yazılara aittir. M.A. gazetesi " yerel" konulu haber ve yazılara ayırdığı toplam 10.283 satır sayısının 4.576'sım "haberlere" (%44.5), 3.652'sini ilanlara (%35.5), 1.344'ünü makale ve şiirlere (%13), 711 satırını da gazeteyle ilgili yazılara (%7) ayırmıştır. M.A. gazetesinde "genel" konulu tüm yazılara toplam 9.395 satır ayrılmıştır. Bunun 3.582 satın siyasi duyurulara (emirnamelere) (%38.1), 3.380 satın haberlere (%36), 2.289 satın makale ve şiirlere (%24.3) ve 144 satın resmi ilanlara (%1.5) ayrılmıştır.M.A gazetesinin ilk 48 nüshasında yayınlanan tüm haber, makale v.d. içinde sayı itibariyle %28.9 oranında 'yerel haberlere", %30.3 oranında "genel haberlere" (toplam % 59.3), %16.5 oranında 'yerel ilanlara", % 0.8 'resmi ilanlara" (toplam %17.4), % 9.8 oranında siyasi duyurulara (emirnamelere), %4.1 oranında 'yerel makale ve şiirlere", %5.4 oranında "genel makale ve şiirlere (toplam %9.3) ve %3.8 oranında " gazetenin kendisiyle ilgili "yazılara yer verilmiştir. Satır sayısı itibariyle ise 'yerel haberlere" %23.2, "genel haberlere" % 17.1 (toplam % 40.4)," yerel ilanlara" %18.5 "resmi ilanlara" %0.7 (toplam % 19.2), "siyasi duyurulara (emirnamelere) % 18.2, makale ve şiirlere (toplam) %18.4 ve gazetenin kendisiyle ilgili yazılara ise %3.6 oranında yer verilmiştir. ABSTRACT Mamuratül-Aziz (M.A.) newspaper, studied in detail began to publish at Elazığ in 1883. M.A. was named after the city name at that time. It remained its publication till 1914. During this period, 1478 issues were published once a week on Sundays. The newspaper had four pages and the dimensions were 38x25 cm. The main sources of income were the subscription fees and the written announcements. The local news resources of the newspaper were the writers and the reporters from counties. For the general news the main Istanbul newspapers were used. în the first 48 issues, there were 826 news and writings about local and general news, articles, written commands, official and private announcements etc. 442 items of them are concerned with the local news and writings (%54), including 239 numbers of the local news(%54), 137 numbers of announcements (%31), 34 numbers of articles and poems (%7.7) and 32 numbers about the newspaper's own (%7.2) During the first year the M.A. set apart 384 general news and writings in all 826 news and writings. The kinds and the rates of them are as follows: 251 general news (%65.3) 81 written commands (%21), 45 articles and poems (%11.7), and 7 official announcements (%1.8)