Erişkin Alzheimer hastalarında perivasküler boşlukların radyolojik açıdan incelenmesi

Bu çalışma, Alzheimer hastalığında perivasküler boşluklar (PVB) ile medial temporal lob atrofisi (MTA) arasındaki ilişkinin değerlendirilmesini ve bu yapıların tanısal potansiyelinin ortaya konulmasını amaçlamıştır. 2019 ila 2024 yılları arasında Düzce Üniversitesi Hastanesi'ne başvuran ve manyetik rezonans görüntülemesi (MRG) çekilen 125 Alzheimer hastası ile herhangi bir sistemik rahatsızlığı bulunmayan ve nörolojik tanı almamış 115 sağlıklı kontrol bireyi çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş aralığı 50–65 yaş olarak belirlenmiştir. Tüm görüntüleme verilerine, Düzce Üniversitesi Hastanesi'nde kullanılan PACS (Picture Archiving and Communication System) üzerinden erişilmiştir. PVB skorlaması Potter kriterlerine uygun yapılmış, MTA değerlendirmesi Scheltens görsel skorlama sistemine göre gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, dilate PVB çap ölçümlerinde Heier sınıflandırması dikkate alınmıştır. PVB'lerin anatomik dağılımı üç farklı beyin bölgesi (centrum semiovale, nuclei basales, mesencephalon) temelinde analiz edilmiştir. Bulgular, özellikle centrum semiovale (CSO) bölgesindeki PVB birikiminin Alzheimer hastalarında anlamlı düzeyde arttığını göstermiştir. MTA skorları ile CSO-PVB skorları arasında pozitif yönde korelasyon saptanmıştır. İstatistiksel değerlendirmelerde; ki-kare testi, Spearman korelasyonu, lojistik regresyon, ROC eğrisi ve alt grup düzeyinde stratifikasyon analizleri kullanılmıştır. ROC analizine göre MTA skoru en yüksek ayırt edici güce sahip değişken olarak öne çıkarken, dilate PVB çapı ve CSO-PVB skoru da anlamlı düzeyde katkı sunmuştur. Bu çalışma, Alzheimer hastalığında yalnızca kortikal atrofiye odaklanmayan; nörovasküler bozulma ve glimfatik sistem yetersizliklerini de hesaba katan bütüncül bir yaklaşım sunmaktadır. Görüntüleme temelli bu bulgular, PVB'lerin erken tanısal süreçlerde dikkate alınabilecek tamamlayıcı yapısal belirteçler olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, yalnızca kesitsel tasarıma sahip olması ve yaşam tarzı ile genetik değişkenlerin kontrol edilmemesi gibi bazı metodolojik kısıtlılıklar, bulguların genellenebilirliğini sınırlandırmaktadır. İlerleyen çalışmalarda, PET gibi ileri düzey görüntüleme tekniklerinin entegre edildiği, yapay zeka destekli analiz programlarının kullanıldığı boylamsal çalışmalara öncelik verilmesi önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Alzheimer Hastalığı, Glimfatik Sistem, Medial Temporal Atrofi, Nörovasküler Bozulma, Perivasküler Boşluk