Erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan bireylerin Rorschach testi aracılığıyla değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan bireylerin kişilik özelliklerini ve işleyişini Rorschach Mürekkep Lekesi Yöntemi ile incelemektir. Literatürde DEHB'nin nöropsikolojik süreçlere olan etkileri geniş çapta araştırılmış olmasına rağmen, DEHB'li erişkinlerin kişilik işleyişine odaklanan çalışmalar sınırlıdır. Bu araştırma, DEHB'nin kişilik gelişimi ve işleyişi üzerindeki etkilerini psikanalitik bir çerçevede değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, düşünceye yatırım süreçleri, duygulanım süreçleri, dürtü kontrolü ve emosyonel tepkiler, sosyal uyum ve nesne ilişkileri gibi kişilik özellikleri incelenmiştir. Çalışma, Exner ve Chabert'in Rorschach analizinde önerdiği temel alanlar doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Çalışma grubumuz, psikiyatri kliniğine Ekim 2023-Nisan 2024 tarihleri arasında başvuruda bulunan 15 hastadan oluşmaktadır. Bu hastalar, DSM-V tanı ölçütlerine göre Erişkin DEHB tanısı almıştır. Kontrol grubu ise 15 katılımcıdan oluşmaktadır. Bu katılımcılar, kişisel bilgi formu ve test değerleri doğrultusunda DEHB olmayan bireyler olarak değerlendirilmiştir. Katılımcılara araştırmacı tarafından geliştirilen Demografik Bilgi Formu, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Ölçeği, Yale Brown OKB ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve Rorschach Testi uygulanmıştır. Veri toplama araçları ile elde edilen ölçek verileri kullanılarak araştırmaya uygun olmayan katılımcılar dışlanmıştır. Araştırmaya dahil edilen örneklemin elde edilen Rorschach verileri bilgisayar ortamına sayısal ifade olarak girilmiş ve küçük örneklem büyüklüğü nedeniyle sosyal bilimler için istatistik paket programı (SPSS 25) kullanılarak Mann Whitney U testi ile analiz edilmiştir. Bulgular: DEHB grubunda Rosrchach Testinde; düşünceye yatırım ve gerçeklikle bağın varlığına işaret eden yanıtlar (R, Dd), anskiyete ve depresif hassasiyete işaret eden yanıtlar (E) dürtüsellik, duygu kontrolü ve çevreye uyum sağlama konusunda zorluklara işaret eden yanıtlar (FC, ∑K), zayıf kişiler arası beceri ve sosyal kurallara uyumlamada zorluk (K-, Kan) yanıtları kontrol grubunun yanıtlarından anlamlı şekilde farklılaşmaktadır (p<.05). Ek olarak DEHB'li erişkinlerde Rorschach içerikleri de, kişilik yapılanmalarında çeşitli alanlara tekabül eden bileşenlerinin farklılaştığını doğrulamaktadır. Araştırmada DEHB'li erişkinlerde yanıtlar iç dış sınırların kırılganlığı, nesnelere zarar verme ve yok etme eğilimiyle gelen yoğun saldırganlık dürtüleri, beden imgesinin birleşiminde zayıflık, ikincil cinsiyet özellikleri ile ilgili zayıflık, kişiler arası ilişkilerde bozulma ile ilişkilendirilmiştir. Sonuç: Çalışmamız, Erişkin DEHB'lilerin duygulanım süreçlerinde bozulma, yüksek dürtüselliğe karşı zayıf dürtü kontrolü, sosyal uyum zorlukları gösterdiğini ve kaynağını içsel nesnelerle ilgili altta yatan sorunsaldan aldığına işaret etmektedir.