Eski bir askeri sahada İHA sistemleri kullanılarak patlamış ve patlamamış mühimmatların tespiti için havadan manyetik ile araştırılması

Manyetik yöntemler, Dünya'nın manyetik alanının yönü, eğimi veya yoğunluğu ile ilgili bilgileri elde eder. Dünya yüzeyindeki manyetik alanın yoğunluğu, birincil dünya manyetik alanındaki gözlem noktasının konumunun yanı sıra en yaygın manyetik mineral olan manyetit gibi manyetik malzemenin yerel veya bölgesel varyasyonlarının katkılarının bir fonksiyonudur. Manyetik araştırmaların yorumlanması genellikle anomalilerin onları bilinen diğer jeolojik bilgilerle ilişkilendirerek ileriye doğru modellenmesini veya haritalanmasını içerir. Günümüzde karada ve deniz ortamında yeni nesil dron, gps ve hafif kuantum manyetik sensör teknolojileri sayesinde havadan ve denizden yapılan manyetik çalışmalarda daha hızlı, daha ekonomik ve yüksek çözünürlüklü veriler toplanabilmektedir. Gelişmiş İHA (İnsansız Hava Aracı) ve kuantum teknolojisiyle beraber jeofizik cihazları da gelişmektedir. Manyetik anomali veren yapıların araştırılması son 10 yılda gelişen yüksek teknoloji ile İHA ile havadan manyetik araştırmaları doğurmuştur. İHA ile havadan manyetik yöntemi hızlı ve daha geniş alanların taranmasında son 5 yıldır kullanılan en etkili yöntemler arasında gelmektedir. Özellikle topoğrafyanın çok değiştiği ve arazi şartlarının zor olduğu alanlarda en etkili yöntemdir. Ülkemizde öncelikle metalik maden aramalarında aktif olarak kullanılan bir yöntem olup, son zamanlarda arkeoloji, adli vakalar, eski petrol kuyularının tespiti ile patlamış-patlamamış mühimmat (UXO) aramaları için kullanılan yöntemlerin başında gelmektedir. Araştırma alanın genel jeolojisi kazan deresinin topladığı alüvyonal birimlerden oluşmaktadır. Etrafında ise ayrılmamış karasal kırıntılar, gölsel kireçtaşları, marn, şeyl vb. gibi birimler bulunmaktadır. Sahanın ortasında ise kuzey batı yönünde ASKİ'ye ait su demir boruları bulunmaktadır. Etrafında yüksek gerilimli elektrik hatları geçmektedir. Havadan manyetik araştırma için kullandığımız platform bir DJI M600 Pro model drone ile manyetik sensör olarak Geometrics firmasının MagArrow sezyum optik pompalı manyetometresi, hassas gps verileri için Emlid Reach M2 gps modülü ve dronun sürekli sabit yükseklikte uçması için SkyHub lazer altimetresi kullanılmıştır. Bunlara ek olarak arazide hareket ve enerji sağlamak için ek bir adet 4x4 arazi aracı, jeneratör ve ATV aracı kullanılmıştır. Bir metre yüksekliğinde ve bir metre aralıklı uçuş hatları hazırlanması ve bloklarının planlanması için açık kaynak kodlu QGIS programı, dron uçuşları için SHP Engineering 'in yazılımı olan UgCS programı, verilerin indirilmesinde ve farklı formatlara dönüştürülmesinde Geometrics firmasının paket programı olan Geometrics Survey Manager programı ile veri işleme ve haritalandırma aşamasında ise Amerikan Bentley grup firmasının Seequent adlı yerbilimleri yazılımları üreten firmasına ait Oasis Montaj 9.8 programı ve Google Earth programları kullanılmıştır. Çalışma alanında alınan havadan manyetik veriler sonucu yüksek manyetik anomali gösteren noktalarda 70-75, 90 ve 155 mm uzunluklarında tapasız, kör tapalı, hakiki tapalı mühimmatlar tespit edilmiştir. Farklı derinlikler bulunan 155 mm uzunluğundaki mühimmatların manyetik özellikleri karşılaştırılması sonucu yüzeye daha yakın mühimmatların daha yüksek ve yayvan manyetik anomali verdikleri belirlenmiştir. Bu çalışma sonucunda patlamış ve patlamamış mühimmatların belirlenmesinde dron ile yapılan havadan manyetik verilerinin kullanılması; hem ekonomik ve hız açısından avantajlı olup, gelişen manyetik sensörlerin veri kalitesini arttırması ve yeni teknolojilerin yönteme hızlı şekilde uyarlanması bu yöntemin en yüksek avantajları olup, bu yöntemin yüzeye yakın metalik mayın vb. nesnelerin aramasında ilk kullanılacak yöntem olduğu öngörülmüştür.