Dengeli tamamlanmamış bloklar düzeninde parametre tahmini

vn ÖZET Bu çalışmada, dengeli tamamlanmamış bloklar düzeninde deneme etkilerini tahmin etmek için kullanılabilen yöntemler tanıtılmış ve bu yöntemler kullanılarak elde edilen deneme etkilerinin tahmin değerleri karşılaştınlmıştır. Tamamlanmış rasgele bloklar düzeninde bir blokta, denenmesi gereken deneme sayısı kadar deneme yapma olanağı olmadığı zaman, deneyi dengeli tamamlanmamış bloklar düzeni olarak düzenlemek yoluna gidilmektedir. Dengeli tamamlanmamış bloklar düzeninde ise, deneme etkilerinin bilinen en küçük kareler tahmin edicileri ile tahmin etmek yerine başka yöntemlerin kullanılması önerilmektedir. Bunun için literatürde dengeli tamamlanmamış blok düzeninde deneme etkilerinin tahmini için bloklar içi (interblock), bloklar arası (intrablock), ve bileşik (combined) tahmin edicileri olarak isimlendirilen yöntemler yer almaktadır. Bu çalışmada, Minitab istatistiksel paket programı kullanılarak hazırlanan programlarla 2500 tekrarlı benzetim çalışmaları yapılmıştır. Çalışmada dengeli tamamlanmamış blok düzeninde deneme etkilerinin bloklar içi, bloklar arası, ve bileşik tahmin değerleri ile rasgele tamamlanmış bloklar düzeninde deneme etlrilerinin en küçük kareler tahmin değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar karşılaştırarak, dengeli tamamlanmamış bloklar düzeni için uygun deneme etkisi tahmin edicisi araştırılmıştır. Karşılaştırmalarda ölçüt olarak tahminlerin beklenen değerleri ile standart sapmaları göz önüne alınmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda dengeli tamamlanmamış bloklar düzeni için blok etkisinin önemsiz olduğu durumda her üç yönteminde yansız sonuçlar verdiği gözlenmiştir. Blok etkisi önemli olduğunda, bloklar içi ve bileşik tahmin yöntemleri sonucu elde edilen deneme etkileri tahmin değerlerinin yansız sonuçlar verdiği i?) ".Spvm görülmüştür. Bloklar arası tahmin yöntemi sonucunda elde edilen deneme etkisi tahmin değerlerinin ise uygun olmadığı gözlenmiştir. Blok etkisinin hem önemli hem de önemsiz olduğu durumlarda ise bloklar içi tahmin değerlerinin standart sapmalarının, bloklar arası ve bileşik tahmin değerlerinin standart sapmalarına göre daha düşük olduğu gözlenmiştir.