Et-Tefsîrü'l-Mazharî'de kıraatlerin incelenmesi (Fatiha, Bakara ve Âl-i İmrân sûreleri bağlamında)

Kur'ân'-ı Kerîm'in kelimelerindeki lafzi ihtilafları olarak tanımlayabileceğimiz kıraat ilmi; tefsir, arapça, fıkıh vb. ilimlerle ilişkilidir. Bu ilişkinin anlam boyutuna kazandırdığı zenginlik bakımından en çok tefsir bilim dalıyla ilişkili olduğu aşikârdır. Daha çok lafzi terennüm ve lehçe kaynaklı ortaya çıkan idğâm, sıla, imâle, ihtilas, vs. usûle dayalı kıraat uygulamalarının Kur'ân ayetlerinde anlam farklılıklarına yol açtığı söylenemez. Bunun aksine ferşî okuyuşlar kısmında değerlendirilen kelime formlarındaki değişikliklerin anlama etkisinin olduğu söz konusudur. Anlamı etkileyen farklı okuyuşlar bu yönüyle tefsir ile ilişki içindedir. Müfessirlerin ayetlerin anlamına zenginlik katan kıraatleri tefsirlerinde yer verdiği görülmüştür. Tefsirinde kıraatlere yer veren müfessirlerden biri de Mazharî'dir (ö. 1225/1810). Bu tez Hint Alt Kıtası müfessirlerinden Kadı Muhammed Senâullah Pânîpetî'nin kısaca hayatını, eserlerini ve onun en önemli eseri olan et-Tefsîru'l-Mazharî isimli eserinin Fâtiha, Bakara ve Âl-i İmrân sûrelerindeki kıraat farklılıklarını konu edinmektedir. Kadı Senâullah bu sûrelerdeki kıraat farklılıklarının hepsine değinmemiş, büyük bir kısmında sadece mütevatir kıraatlerle zikretmiştir. Bununla birlikte az sayıda ayette müdrec kıraat olarak değerlendirilebilecek sahabe rivayetlerine de yer vermiştir. Çalışmamızın ana hedefi Fâtiha, Bakara ve Âl-i İmrân sûrelerinin kıraatler bakımından incelenmesi olmakla beraber günümüzde çok bilinmeyen ancak dil, kıraat, rivâyet ve fıkhî bilgiler açısından oldukça zengin olan bu eserin kısaca da olsa tanıtılmasıdır.