Osteokondral allogreft transplantasyon cerrahisi sonrası fizyoterapi ve rehabilitasyon programının etkinliğinin değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı, diz ekleminde kıkırdak lezyonu bulunan hastalarda osteokondral allogreft (OCA) transplantasyonuna eşlik eden yapılandırılmış bir postoperatif fizyoterapi programının klinik ve fonksiyonel sonuçlarını değerlendirmektir. OCA transplantasyonu kıkırdak onarımı için umut verici bir cerrahi yöntem olarak öne çıkmasına rağmen, standardize edilmiş bir rehabilitasyon protokolü henüz oluşturulmamıştır. Ocak 2023 ile Haziran 2025 tarihleri arasında, yaş ortalaması 31,25 ± 8,09 olan 12 hasta (8 erkek, 4 kadın) taze OCA transplantasyonu geçirmiş ve kriyoterapi (Game Ready), elektroterapi, terapötik egzersiz ve bantlama uygulamalarını içeren kapsamlı bir fizyoterapi programına katılmıştır. Greftler, eklem cerrahisi öyküsü bulunmayan ve kıkırdak yapısı sağlıklı olan, 18–35 yaş aralığındaki kadavralardan ölüm sonrası 24 saat içinde elde edilmiştir. Hastalara cerrahi sonrası ilk 2 ay boyunca hastane ortamında yoğun bir fizyoterapi programı uygulanmış; ardından 1 yıl boyunca aylık kontrollerle uzaktan izlem yapılmış ve kişiye özel egzersiz reçeteleriyle takip sağlanmıştır. Klinik değerlendirmeler; VAS, ROM ve MMT parametreleri için başlangıç ve 2. ayda, VAS, OKS, IKDC ve KOOS skorları için ise başlangıç, 6. ay ve 1. yılda gerçekleştirilmiştir. Tüm klinik sonuç ölçütlerinde anlamlı iyileşmeler gözlenmiştir. Ağrı düzeyi (VAS), başlangıçta 6,33 ± 1,15 iken 1. yılda 0,08 ± 0,28'e düşerek anlamlı azalma göstermiştir (p < 0.001). Fonksiyonel ölçütlerde de belirgin artışlar kaydedilmiştir (IKDC: +43,90 ± 12,02, KOOS: +40,58 ± 12,54, OKS: +11,08 ± 4,18; tümü p < 0,001). 2. ayda eklem hareket açıklığında (ROM) anlamlı artış (p = 0,013) gözlenmiş; kas kuvvetinde (MMT) artış olsa da bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p = 0,083). 12. ay ve sonrasında yapılan MRI görüntülemelerinde greft başarısızlığına dair herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. Aşamalı bir rehabilitasyon programı ile uygulanan OCA nakli, özellikle ilk altı ay içinde ağrı, fonksiyon ve kas gücünde anlamlı iyileşmeler göstermiştir. Ameliyat sonrası ikinci ayda genellikle tam eklem hareket açıklığı ve kas gücü elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Osteokondral allogreft transplantasyonu, kıkırdak hasarı, rehabilitasyon, fizyoterapi, diz eklemi