Evlenmenin geçersizliği ve hukuki sonuçları

Evlenme, farklı cinsiyetten iki kişinin yetkili evlendirme memuru önünde aynı anda hazır bulunarak evlenme iradeleri açıkça beyan etmeleri şeklinde kurulan aile hukukuna özgü bir sözleşmedir. Evlenmenin geçersizliğine ilişkin düzenlemelere Türk Medeni Kanunu'nda yer verilmiştir. Evlenmenin gerçekleşebilmesi için birtakım unsurların varlığı aranmaktadır. Bu unsurların eksikliği evlenmenin yokluğuna yol açmaktadır. Yokluk yaptırımına tabi olan bir evlenme hiç gerçekleşmemiş olarak kabul edildiğinden dava açılmasına gerek yoktur. Kurucu unsurlara bulunan bir evlenmenin kanunda aranan şartları sağlamaması halinde ise evlenmenin geçersizliği söz konusu olmaktadır. Evlenmenin geçersizliği mutlak butlan ve nisbi butlan olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Mutlak butlan kamu düzenine ilişkin nedenlerden dolayı evlenmeyi geçersiz kılarken, nisbi butlan tarafların menfaatleri nedeniyle evlenmenin geçersizliğine yol açmaktadır. Geçersiz bir evlenme butlan kararına karar geçerli bir evliliğin bütün hukuki sonuçlarını doğurmaktadır. Bu nedenle evlenmenin geçersizliğinin eşler ve çocuklar yönünden ortaya çıkardığı sonuçlar önem arz etmektedir. Evlenmenin geçersizliğinin eşler yönünden doğurduğu sonuçlar kişisel durum, mal rejimi, tazminat talepleri ve nafaka yükümlülüklerini kapsamaktadır. Kanun koyucu eşlere yönelik düzenlemelerde iyiniyetli eşin korunması esasını benimsemektedir. Diğer yandan, evlenmenin geçersizliğinin çocuklar yönünden hukuki sonuçları da üzerinde durulması gereken bir konudur. Soybağının tespiti, çocuğun kişisel durumu, velayet hakkı, kişisel ilişkiler ve nafaka yükümlülüğü gibi hususlar çocuğun menfaati göz önünde bulundurularak düzenlenmiştir. Bu bakımdan, evlenmenin geçersizliğini meydana getiren unsurların tespiti ve hukuki sonuçlarının doğru şekilde uygulanması önem taşır.