Yetişkinlerin çocukluk çağı travmaları ile dayanıklılık ve öznel iyi oluşları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışma, genç yetişkinlerin (istismar ve ihmal kapsamında) çocukluk çağı travmaları, dayanıklılıkları ve öznel iyi oluşları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu; 2019-2020 akademik yılında farklı üniversitelerin son sınıflarına kayıtlı öğrencileri veya başka üniversitelerden mezun durumunda olan ve Marmara Üniversitesi'nde sertifika eğitimi almakta olan genç yetişkinlerden oluşmaktadır. Araştırma verileri, öğrencilerin kişisel özellikleri ve alışkanlıklarını saptamak hedefiyle; araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu", çocukluk çağı travmalarını belirlemek için Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (Bernstein, Fink, Handelsman, Foote, 1994; Şar, Öztürk, İkikardeş, 2012), dayanıklılıklarını belirlemek amacıyla Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (Friborg, Hjeindal, Rosenvinge, 2003; Besim ve Çetin, 2011) ve "öznel iyi oluş"larını belirlemek amacıyla "Öznel İyi Oluş Ölçeği" (Tuzgöl-Dost, 2004) aracılığıyla toplanmıştır. Çalışmada toplanan verilerin istatistiksel çözümlemeleri SPSS 21.0 programında sınanmıştır. Verilen toplanmasının ardından öncelikle uç değerler Mahalanobis uzaklığı değerleri hesaplanarak belirlenmiştir. Daha sonra verilerin analizine geçilmiş, ilk olarak çalışma grubuna ait özelliklerin frekans ve yüzde değerleri saptanmış, üç ölçeğin her biri için betimsel değerler, çarpıklık, basıklık ve güvenilirlik katsayı değerleri belirlenmiştir. Genç yetişkinlerin çocukluk travmaları, dayanıklılık ve öznel iyi oluşlarının demografik bilgilere göre farklılık gösterip göstermediği, normal dağılım varsayımı karşılandığında "bağımsız gruplar t-testi", "tek yönlü ANOVA ve tek yönlü MANOVA testleri" ile, normallik dağılımı karşılanmadığında ise; non-parametrik fark testleri "Mann Whitney U" ve "Kruskal Wallis" testleri uygulanarak belirlenmiştir. Değişkenler arası ilişkinin belirlenmesinde korelasyon analizleri (Pearson Çarpım Moment ve Spearman Sıra katsayıları), çocukluk çağı travmalarının ve dayanıklılığın öznel iyi oluşu yordama düzeyi belirlemek için ise aşamalı regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda; erkek katılımcıların anlamlı bir şekilde daha fazla çocukluk travmasına maruz kaldıkları, travmaya maruz kalmanın sigara ve alkol kullanımına göre fark yaratmadığı, özellikle duygusal ihmal ve toplam ihmal ve istismarın düşük gelir grubunda daha fazla yaşandığı, duygusal istismar ve ihmale uğrayanların daha fazla fiziksel şikayetlerinin olduğu bulgulanmıştır. Ayrıca, dayanıklılığın kadınlarda erkeklere oranla, sahip oldukları sosyal destekle daha yüksek olduğu, evli olmanın dayanıklılık üzerinde olumlu fark yarattığı, kavramın altboyutlarından aile uyumu ve kendilik algısı puanlarının psikolojik rahatsızlığı olmayanlar lehine farklılık gösterdiği saptanmıştır. Öznel iyi oluşun ise; cinsiyete göre herhangi bir fark yaratmadığı, evli olanların, yüksek gelir grubunda yer alanların, daha yüksek öznel iyi oluşa sahip oldukları ve öznel iyi oluşun psikolojik rahatsızlığı olmayanlarda daha yüksek olarak farklılaştığı saptanmıştır. Araştırmanın değişkenleri arasındaki korelasyon incelendiğinde, öznel iyi oluş ile çocukluk travmasının alt boyutları arasında cinsel ve fiziksel istismar hariç orta düzeyde negatif ilişki, öznel iyi oluş ve dayanıklılık arasında orta düzeyde pozitif ilişki tespit edilmiştir. Çocukluk çağı travmaları ile dayanıklılık arasında düşük düzeyde istatistiksel açıdan anlamlı negatif yönde ilişki belirlenmiştir. Çocukluk çağı travması ve dayanıklılığın öznel iyi oluşu ne derece yordadığına yönelik yapılan aşamalı regresyon analizine göre ise; dayanıklılık alt boyutlarından kendilik algısı ve gelecek algısı ile çocukluk çağı toplam travma değişkeninin, öznel iyi oluş değişkeninin anlamlı yordayıcıları olarak modelde yer aldığı bulgulanmıştır. Yukarıda bahsedilen üç değişkenin öznel iyi oluş puanlarındaki toplam varyansın %52,3'lük kısmını açıkladığı sonucu elde edilmiştir.