Farklı vücut sistemleriyle interoseptif dikkat süreçleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, Türk toplumunda içsel dikkat ölçümünün (Üç Alanlı İçsel Duyumlar Anketi (THISQ)) geçerliliğini test etmek ve bu bedensel farkındalık, kaygı ve depresyon arasındaki ilişkiyi deneysel olarak incelemektir. Hipotezimiz, içsel dikkatin duygu oluşumuyla pozitif, kaygı ve depresyonla negatif ilişkili olacağıdır. Ayrıca, kalp atışı farkındalığı gibi fizyolojik sinyallerin doğru algılanmasının, bireylerin duygusal tepkilerinin daha etkili bir şekilde düzenlenmesine katkıda bulunacağı ve içsel düzenlemenin kaygı ve depresyon semptomlarını hafifleteceği öngörülmektedir. Bu bağlamda, deneysel kısımda, içsel algı ile psikolojik süreçler arasındaki ilişki, katılımcıların kalp atışı farkındalığı üzerine yapılan deneylerle değerlendirilmiştir. Çalışmanın deneysel kısmının temel hipotezi, interoseptif dikkat (bireyin içsel bedensel sinyalleri algılaması) ile duygusal düzenleme becerileri, kaygı ve depresyon arasındaki ilişkiyi açıklamaktır. Ayrıca, yüksek interoseptif dikkati olan bireylerin kalp atışı gibi fizyolojik sinyalleri daha doğru algılayacakları ve bu dikkatin duygusal tepkilerinin daha iyi oluşmasına katkıda bulunacağı öngörülmektedir. Çalışma 1'de THISQ'nun dilsel uyarlaması yapılmış ve 490 katılımcıdan çevrimiçi toplanan verilerle geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılmıştır. Faktör analizleri, ölçeğin orijinal yapısıyla uyumlu olduğunu ve Türk popülasyonunda güvenilir bir araç olduğunu göstermiştir (Cronbach'ın alfa değeri = 0,89). Çalışma 2'de, 40 katılımcı üzerinde kalp atışı algılama görevlerine dayalı bir deney yürütülmüştür. Katılımcılar kalp atışlarını algılayıp algılayamadıklarını değerlendirmiş ve interoseptif dikkat düzeyleri ile duygusal farkındalık becerileri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bulgular, interoseptif dikkatin kaygı ve depresyonla negatif, duygusal düzenlemeyle pozitif ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuçlar THISQ'nun Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu ve duygusal süreçler üzerinde interoseptif dikkatin etkisini anlamada önemli bir katkı sağladığını göstermektedir. Anahtar Sözcükler: İnteroseptif, İnteroseptif Dikkat, Metakognitif Güven