Farklı demleme sıcaklıklarında hazırlanan Echinacea purpurea L. ve Matricaria chamomilla L.'nın bitkisel çay ekstrelerinin bazı biyoaktif aktivitelerinin incelenmesi

Bu araştırmada, Afyonkarahisar, Konya, Balıkesir, Edirne ve Isparta lokasyonlarında yetiştirilen ekinezya (Echinacea purpurea) ile Afyonkarahisar, Balıkesir, Çanakkale, Manisa, Tekirdağ lokasyonlarında yetiştirilen tıbbi papatya (Matricaria chamomilla) bitki örneklerinden gölgede kurutularak elde edilen ticari bitki çaylarına ait bitki ekstrelerinin bazı biyoaktif özellikleri incelenmiştir. Bitkisel çay ekstreleri 65ºC ve 85ºC'deki sıcak suda 5 dk demleme (infüzyon) şeklinde hazırlanmıştır. Bu bağlamda, bitkisel ham materyaller üzerinde öncelikle fiziksel analizler (nem tayini [ekinezya:%10,99-21,96 ve tıbbi papatya:%11,43-13,44] , kül tayini [ekinezya:%7,20-11,60 ve tıbbi papatya:%8,67-10,80]) gerçekleştirilmiştir. İki farklı demleme sıcaklığına maruz bırakılan bitki çayı ekstrelerine ait fiziksel analiz bulgularının değişimleri (suda çözünür kuru madde miktarı [ekinezya:0,65-1,63 ve tıbbi papatya:0,63-1,42], renk tayini [ekinezya:L* değeri 24,28-43,88 a* değeri 3,11-9,76 b* değeri 4,26-17,58 ve tıbbi papatya: L* değeri 38,85-50,91 a* değeri 1,44-2,76 b* değeri 1,66-15,06]) ve kimyasal analiz sonuçlarının değişimi (pH [ekinezya:6,46-7,27 ve tıbbi papatya:6,26-6,97], toplam asitlik değeri [ekinezya:0,006-0,029 ve tıbbi papatya:0,016-0,054 mg sitrik asit 100mL-1], askorbik asit miktarı [ekinezya:6,50-7,99 ve tıbbi papatya:5,61-7,37 mg askorbik asit 100mL-1], toplam fenolik madde miktarı [ekinezya:24,62-87,74 ve tıbbi papatya:33,05-71,32 mg GAE 100mL-1] toplam flavonoid miktarı [ekinezya:313,07-784,02 ve tıbbi papatya:221,88-535,69 mg kateşin 100 mL-1], antioksidan aktivite tayinleri olarak DPPH testi [ekinezya:%9,10-74,83 ve tıbbi papatya:%7,49-57,62] ve ABTS testi [ekinezya:%19,32-53,24 {510,13 -741.38 µg trolox ED 100mL-1} ve tıbbi papatya:%40,59-64,18 {435,54 – 596,38 µg trolox ED 100mL-1} ]) olarak tespit edilmiştir. Demleme sıcaklığındaki artış çayın rengi ve içerdiği askorbik asit değerlerinin azaltırken örneklerin toplam fenolik ve flavonoid değerlerini de artırmıştır. Bitkisel çay örneklerinde duyusal analizler çoklu kıyaslama testi ve hedonik skala testi olarak gerçekleştirilmiştir. Duyusal analiz sonuçları ekinezya ekstreleri için 65°C demleme sıcaklığında elde edilenlerin, tıbbi papatya) ekstreleri için ise 85°C sıcaklığında elde edilenlerin tercih edildiğini göstermiştir. Tüm çay ekstresi örneklerinde biyoaktif parametreler için lokasyon ve uygulamalar (demleme sıcaklıkları) arasında istatistiksel olarak önemli (p<0,05) farklılıklar bulunmuştur. Araştırma bulguları ekinezya ve tıbbi papatyanın gıda ve tıbbi amaçlı kullanılabilecek -hekim tavsiyesi temelinde- bazı temel biyoaktif bileşenlerce (toplam fenol ve flavonoid) zengin bir nütrasötik içeriğe sahip olduğunu göstermiştir.