Fayyumdan empresyonizme resimde portre kullanımının incelenmesi

Portre, bireyin fiziksel siması ya da yüz ifadesinin betimlenmesi yoluyla duygu ve düşüncelerinin dışavurumuna olanak tanıyan bir sanat biçimidir. Heykel, resim ve fotoğraf gibi görsel sanat dallarında üretilen portre eserleri, ruh ile beden; karakter ile yüz ifadeleri arasında doğrudan bir ilişki kurmayı amaçlar. Bu bağlamda göz hem gözlem yapma işlevi hem de izleyiciyle kurulan ilk temas noktası olarak merkezi bir rol üstlenir. Yüz ise içsel olanı dışa yansıtan bir araç olarak, bireyin ruhsal derinliğinin izlenebilirliğini sağlar. Böylelikle bakışlar, çoğu zaman "ruhun ruhu" olarak anlamlandırılır ve portre sanatının özünü oluşturan psikolojik katmanı vurgular. Portrede amaç ruhun anlık görüntüsünü ortaya çıkarmaktır. Sanatçının model olarak karşısına aldığı kişinin içinde bulunduğu gizemli dünyayı çizgi ve renklerle gün yüzüne çıkarıp problem çözücü bir hale büründürmesidir. Portrede büyü gibi görünen gizli bilgiler veya burçlar kuşağından değil de anatomiden yararlanıp, gözlem gücü ile kullanılan teknikler ve desenler modelin karakteristik özelliklerini yansıtmaktadır. Bu bağlamda, portrenin bir ihtiyaç olarak neden gerekli olduğu, nasıl ortaya çıktığı, nasıl geliştiği, tarih süresince farklı kültür, dönem, uygarlık ve sanatçılarla ne gibi anlamlar yüklenerek süregeldiği önemli bir konu olmuştur. Bu çalışmada, ilk portre eserlerinin Eski Mısır dönemine ait olan Fayyum portreleri araştırılmış, tarihsel süreç içerisinde; Orta Çağ resim sanatından Empresyonizm (İzlenimcilik) sanat akımına kadar resimde portre sanatı incelenip araştırılmıştır. Ayrıca; bu süreç içerisinde ressamlara ve yapmış oldukları portre resimlerine değinilmiştir. Sonuç olarak bu araştırmada amaç; portre kavramıyla ilgili disiplini irdeleyip, kişinin iç dünyasını, karakteristik özelliklerini farklı tekniklerle görünür kılmak amaçlanmıştır.