Feaca modelinin öğrencilerin akademik başarı, analitik düşünme ve kavramsal anlama yeteneklerine etkisi

Sanayi Devrimi ve ardından gelen sanayileşme süreci, dünya genelinde eğitim paradigmalarında köklü dönüşümlere yol açmıştır. Bu dönemde davranışçı yaklaşım eğitim uygulamalarında baskın hale gelmiş; bilgi, otorite figürleri tarafından pasif öğrencilere doğrudan aktarılan bir unsur olarak görülmüştür. Bu yaklaşıma göre öğrenme, bireyin çevresel uyarıcılara verdiği tepkiler sonucunda gerçekleşir; doğru davranışlar ödüllendirilir, yanlış olanlar ise cezalandırılır ya da görmezden gelinir. Ivan Pavlov'un klasik koşullanma ve B. F. Skinner'ın edimsel koşullanma kuramları, davranışçı yaklaşımın teorik temelini oluşturur. Ancak zamanla bu anlayış yerini yapılandırmacı öğrenme kuramlarına bırakmıştır. Bu kuramlar, öğrenmeyi bireyin önceki bilgi ve deneyimlerine dayanarak aktif biçimde inşa ettiği bir süreç olarak tanımlar. Bu anlayışta öğretmenin rolü bilgi aktarıcısı olmaktan çıkarak öğrenme sürecine rehberlik eden bir düzenleyiciye dönüşür. Yapılandırmacı yaklaşıma dayanan bağlam temelli öğrenme, öğrencilerin yeni bilgileri günlük yaşam deneyimleriyle ilişkilendirerek anlamlı öğrenmeler gerçekleştirmelerini amaçlar. Bu yaklaşım, öğrencileri yaşantılarıyla bağlantılı, anlamlı ve gerçek yaşam durumlarına dayanan bağlamlar içinde öğrenmeye teşvik eder. Özellikle 1990'lı yıllardan itibaren fen ve kimya eğitimi alanlarında önemli bir yer edinmiştir; çünkü soyut kavramların kalıcı ve anlaşılır biçimde öğrenilmesini sağlar. Bağlam temelli öğrenmenin öne çıkan modellerinden biri olan FEACA Modeli, Taylandlı akademisyen Kittima Panprueksa tarafından geliştirilmiştir. Model, öğrencilerin gerçek yaşam bağlamlarıyla yeni bilgileri ilişkilendirerek bilgiyi anlamlandırmalarını ve uzun süreli öğrenmeler geliştirmelerini hedefler. Bu araştırma, FEACA Modelinin sekizinci sınıf öğrencilerinin akademik başarıları, analitik düşünme becerileri ve kavramsal anlama düzeyleri üzerindeki etkilerini incelemiştir. 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Amasya'da gerçekleştirilen çalışma, eşitlenmemiş kontrol gruplu yarı deneysel desenle yürütülmüştür. Bulgular, FEACA Modelinin akademik başarı ve kavramsal anlama üzerinde anlamlı bir etki yarattığını, ancak analitik düşünme becerilerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşturmadığını ortaya koymuştur. Bu nedenle, modelin analitik düşünmeyi destekleyecek şekilde yeniden yapılandırılması ve farklı konu ve düzeylerde tekrar uygulanarak etkililiğinin daha kapsamlı değerlendirilmesi önerilmektedir.