Fikri mülkiyet hukuku'nda zorunlu lisanslama

Günümüzde sürekli olarak değişim gösteren ve küreselleşen dünyada fikri mülkiyet hukukunun önemi de azımsanamayacak derecede büyüktür. Değişimin ve küreselleşmenin bir sonucu olarak ülkeler, şirketler ve bireyler arasındaki ticari, ekonomik ve sosyal ilişkiler ile rekabet de her geçen gün gelişmektedir. Dolayısıyla fikri mülkiyet hukuku da günümüz dünyasında oldukça dinamik bir yapıya sahiptir. Bu anlamda fikri mülkiyet haklarının korunması ve sınırlandırılması hususları her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. Belirli sebeplerle fikri mülkiyet haklarının bazılarının sınırlandırılması noktasında zorunlu lisanslamanın önemli bir yeri bulunmaktadır. Çalışmamız kapsamında fikri mülkiyet haklarının niteliklerinin daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla ilk olarak fikri mülkiyet hukukunun geçmişi, gelişimi ve fikri mülkiyete konu hakların özelliklerine yer verilmiştir. Sonrasında zorunlu lisanslamanın da bir alt başlık olarak yer aldığı lisans konusu ve lisans sözleşmeleri, zorunlu lisanslama uygulamaları ile kıyaslama yapılabilmesi ve zorunlu lisanslamaya uygulanabilirlik bakımından ele alınmıştır. Son bölümde ise çalışmamızın asıl konusunu oluşturan zorunlu lisanslama sisteminin gelişimi, uluslararası düzlemdeki yeri, Türk Hukuku kapsamında şartları ve özellikleri açıklanarak konunun izah edilmesi hedeflenmiştir. Anahtar Kelimeler: Fikri Mülkiyet Hakları, Lisans, Lisans Sözleşmeleri, Zorunlu Lisans, Zorunlu Lisanslama, Patent, Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Hakları, Entegre Devre Topografyaları, Paris Sözleşmesi, TRIPS