Finansallaşma ve ahlak: Yeni bir ihtiyaç rejimi altında Türkiye'de borçlanma

Bu tezde Türkiye'de 2000'lerde tüketici kredilerinin kullanılmaya başlanmasıyla birlikte hız kazanan ve yoğunlaşan hane halkı borçlanmasının artışı ve bu süreci destekleyen ve eşlik eden ahlaki söylemler tartışılıyor. AKP döneminde devlet tarafından kredi mekanizmasının bir çeşit ekonomik geçim kaynağı olarak teşvik edilmesiyle birlikte, Türkiye tarihinde ilk kez hane halkı borçlanması sorunuyla yüz yüze kaldı. Devletin modern finansa karşı aldığı yeni tavra paralel şekilde, finansa ve özellikle de kredi kullanımına ilişkin ahlaki normlar da bu finansallaşma sürecinde ihtiyaç kavramının stratejik kullanımı sayesinde yeniden tanımlanabildi. Ben bu tezde, bir yandan kredi mekanizmasının teşvik edilmesi sürecinde devlet ve finansal piyasalar arasındaki ortaklığı inceliyorum, bir yandan da ihtiyaç kavramında saklı olan söylemsel yatırımı açığa çıkarmaya çalışıyorum. Bu nedenle, öncelikle AKP'nin 2002'de yayınladığı ekonomik kalkınma projesini inceleyerek devletin sosyal politikalarındaki ve finansal kalkınmaya dair aldığı tutumdaki değişimlere odaklanıyorum. İkinci olarak, kredi mekanizmasının ve İslam'daki faiz yasağının Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından, bireylerin ekonomik refahı ve ihtiyaçları çerçevesinde yeniden formüle edilmesini inceliyorum. Son olarak, bir internet tartışma forumundan aldığım kredi üzerine olan tartışmaları sistematik olarak analiz ederek "ihtiyaç" kavramının öznel açıdan nasıl algılandığını inceliyorum. Bu tezde, Türkiye ekonomisinin finansallaşması sürecinde ihtiyaç kavramının stratejik bir şekilde kullanılmasıyla, kredi mekanizmasına dair dini kaygıları hasır altı edebilen, temel olarak ekonomik ihtiyaçların can alıcılığına ve aileye gönderme yapan yeni bir ahlaki söylemin ortaya çıktığı ve bunun da toplumsal açıdan modern finansal araçlarla sorunsuz bir karşılaşmaya olanak sağladığı iddia ediliyor.