Finansal bilgi manipülasyonunun tespitinde Beneish Modeli'nin kullanılması: BİST 100 endeksinde bir uygulama

İnsanoğlu sınırsız isteklerini kıt kaynakları ile karşılamak adına kazançlarını farklı yatırım ürünlerinde değerlendirmiştir. Gelişen teknoloji ve sermayenin uluslararası bir nitelik kazanmasıyla da sermaye piyasaları insanlar için daha önemli bir yatırım aracı olmuştur. Özellikle sermaye ihtiyacı duyan şirketler ile sermaye sahiplerini ortak bir noktada buluşturan sermaye piyasaları, iki grubun da fayda maksimizasyonunda önemli bir yere sahiptir. Sermaye piyasalarında finansal bilgi manipülasyonu ise finansal bilgi kullanıcılarının yanlış ekonomik kararlar vermesine sebep olarak birtakım faydalar elde etmek isteyen bazı kişi ve kurumların, amaçları doğrultusunda finansal raporlama sürecine müdahalesidir. Bu çalışmanın amacı finansal bilgi manipülasyonu kavramını hedefleri, metotları, uygulamaları ile açıklamak ve Borsa İstanbul 100 Endeksinde yer alan firmaların 2021 ve 2022 yıllarına ait finansal verilerinden yola çıkarak bu firmaların finansal bilgi manipülasyonuna başvurup başvurmadıklarını ortaya koymaktır. Bu amaç kapsamında çalışmada Beneish'in 1999 yılındaki Modeli'ni esas alarak Küçüksözen tarafından oluşturulan Beneish Türkiye Modeli ve Probit Analiz Yöntemi kullanılmıştır. 65'i BIST 100 Endeksine kote olan ve model veri setinin ihtiyacını karşılayabilen kontrol grubu şirket ile 7'si 2021 ve 2022 yıllarında finansal bilgi manipülasyonuna başvurduğu tespit edilip SPK haftalık bültenleri aracılığıyla kamuya açıklanan manipülatör grup şirket olmak üzere toplam 72 şirket ile analiz gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda modelin finansal bilgi manipülasyonu tahmin gücü, manipülatör ve kontrol grubu firmalarda sırasıyla %86 ve %100 olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Finansal Bilgi Manipülasyonu, Beneish Modeli, Borsa İstanbul, Probit Analiz, K-Ortalamalar Yöntemi, Yaratıcı Muhasebe