Fluoksetin-temozolomid kombinasyonunun insan glioblastoma hücreleri üzerindeki sitotoksik ve sinerjistik in vitro etkisinin araştırılması

Glioblastoma multiforme (GBM), merkezi sinir sistemi üzerinde oldukça yıkıcı bir kanser türüdür ve tedavi edilmesi son derece güçtür. Bu çalışmada, antidepresan ajan fluoksetin (FLT) ve alkilleyici kemoterapötik temozolomidin (TMZ) insan glioblastoma (T98-G) ve insan embriyonik böbrek hücre hattı (HEK-293) üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Hücrelerdeki etkin doz düzeylerini belirlemek amacıyla MTT testi uygulanmış ve IC₅₀ değerleri 3 tekrarlı deneylerle saptanmıştır. Ajanların apoptotik etkilerini değerlendirmek üzere Annexin V-FITC boyaması ile flow sitometri analizleri gerçekleştirilmiştir. Hücre göçü üzerindeki etkiler, çizik (wound healing) yöntemi ile incelenmiş ve 0., 12., 24., 36. ve 48. saatlerde mikroskobik görüntüler alınmıştır. Her iki hücre hattında Monodansilkadaverin (MDC) (monodansilcadaverin) ile otofajik vezikül oluşumu ve Tetraetilbenzimidazolkarbosiayniniodid (JC-1) ile mitokondriyal membran potansiyeli analizleri yapılmış ve elde edilen veriler ImageJ ile kantitatif olarak değerlendirilmiştir. T98-G hücreleri için FLT'nin IC₅₀ değeri 36 µM/ml, HEK-293 hücreleri için ise 320 µM/ml olarak tespit edilmiştir. IC₅₀ değerlerinin 24 ve 48 saatlik sürelerde anlamlı şekilde değişmediği belirlenmiş, bu nedenle ajan dozları tüm deneylerde sabit tutulmuştur. T98-G hücrelerinde FLT, TMZ ve kombinasyon uygulamaları sonrası geç apoptozisin baskın olduğu; HEK-293 hücrelerinde ise erken apoptozisin ön planda olduğu belirlenmiştir. Kombine uygulamalarda T98-G hücrelerinde %36,4 geç apoptozis, HEK-293 hücrelerinde ise %16,5 erken apoptozis oranı gözlenmiştir. Her iki hücre hattında da FLT ve TMZ'nin tekli ve özellikle kombine uygulamaları göçü anlamlı şekilde inhibe etmiştir. En yüksek inhibisyon, her iki ajanın IC₅₀ değerlerinin %50'sinin birlikte uygulandığı grupta gözlenmiştir. 24 saatlik analizlerde hem FLT, TMZ hem de kombinasyon uygulamaları kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde otofaji ve mitokondriyal bozulmaya yol açmıştır (p<0.01-p<0.0001, sırasıyla). 48 saatlik sürede ise otofajiye ilişkin anlamlılık yalnızca FLT ve TMZ gruplarında devam etmiş, kombinasyon grubunda istatistiksel anlamlılık kaybolmuştur. Buna karşın, JC-1 analizlerinde 48 saatlik tüm uygulamalar mitokondriyal disfonksiyon açısından anlamlı bulunmuştur (p<0.0001). Bu durum, özellikle kombinasyon uygulamasının mitokondriyal hasarı artırarak hücre ölümünü tetiklediğini göstermektedir.HEK-293 hücrelerinde ise hücrelerin kümelenme eğilimi nedeniyle bu analizlerden sağlıklı istatistiksel veri elde edilememiştir. Sonuç olarak, FLT ve TMZ'nin hem tekli hem de kombine kullanımlarının T98-G hücre hattında apoptozis, mitokondriyal bozulma ve otofaji gibi hücresel ölüm mekanizmalarını aktive ettiği; hücre göçünü baskıladığı ve bu etkilerin kombinasyon grubunda en belirgin şekilde ortaya çıktığı gösterilmiştir. Bu bulgular, FLT'nin kemoterapötik ajanlarla kombinasyon halinde potansiyel bir adjuvan ajan olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir.