İstikrarsız bir yaklaşmanın bulanık Bayes temelli bowtie risk değerlendirmesi: Havayolu uçuş operasyonları için bir yöntem

Risk hayatın kaçınılmaz bir parçasıdır. Yaşamımızın her alanında olduğu gibi havacılıkta da risklerin yönetimi büyük önem arz etmektedir. Havacılıkta emniyet risklerinin yönetiminde sıklıkla kullanılan yöntemlerin başında risk matrisleri gelmektedir. Bu yöntemde riskler olasılık ve bu durumun yaratacağı şiddete göre sınıflandırılırlar. Bu anlamıyla risk değerlendirme aşaması statik ve kesikli bir yapıya sahiptir. Havacılıkta operasyon dinamik bileşenlerden oluşmaktadır. Dinamik sistemlerin çıktıları zamanla değişir. Bu sebeple risk değerlendirme aşamasında kullanılabilecek dinamik ve sürekli bir sistem, risk yönetim performansının artmasına katkı sağlayabilecektir. Bu çalışmada bulanık mantık ve bayes ağlarını temel alan bowtie yöntemi kullanılarak oluşturulan dinamik risk değerlendirme sistemi uçuş operasyonlarında istikrarsız yaklaşma örneği üzerine uygulanmıştır. Bu yöntem sayesinde nicel ve nitel verilerin bir arada veya ayrı ayrı kullanılabildiği, ağ yapısına sahip, koşullu olasılıklarla ifade edilebilen bir risk değerlendirmesi amaçlanmıştır. Sistemi oluşturan olaylar birbirlerine koşullu olasılıklar ile bağlandığından sistem bileşenlerinin herhangi birinde meydana gelen olasılık değişimi tüm sistemi etkilemekte ve sonraki olasılık değerleri otomatik olarak güncellenmektedir. Bu sayede havacılık operasyonlarında kullanılabilecek hızlı sonuç üreten, otonom ve dinamik bir risk değerlendirme süreci gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir.